Co robi obrońca w sprawach o udział w zamieszkach i rozruchach?

Sprawy o udział w zamieszkach i rozruchach dotyczą zwykle zdarzeń masowych, w których prokuratura musi wykazać indywidualny udział konkretnej osoby w zbiegowisku dopuszczającym się gwałtownego zamachu. Rolą obrońcy jest oddzielenie biernej obecności na miejscu zdarzenia od czynnego udziału w przemocy oraz zadbanie o to, by prawa oskarżonego były respektowane na każdym etapie postępowania.

Jaki przepis reguluje udział w zamieszkach

Podstawą odpowiedzialności jest art. 254 Kodeksu karnego, który penalizuje czynny udział w zbiegowisku, którego uczestnicy wspólnymi siłami dopuszczają się gwałtownego zamachu na osobę lub mienie. Za sam czynny udział grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat, a jeżeli następstwem zbiegowiska jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, kara jest surowsza (od 6 miesięcy do 8 lat). Zniszczenie lub uszkodzenie mienia w trakcie takich zdarzeń może być nadto kwalifikowane z art. 288 KK, a naruszenie nietykalności funkcjonariusza – z art. 222 KK. Kluczowe dla obrony jest to, że karalny jest udział czynny, a nie sama obecność w tłumie.

Prawa oskarżonego i zadania obrońcy

Oskarżony ma prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy (art. 6 KPK), a w razie trudnej sytuacji majątkowej może wnosić o obrońcę z urzędu (art. 78 § 1 KPK). Przysługuje mu prawo do odmowy składania wyjaśnień. Obrońca przesłuchuje świadków, kwestionuje wiarygodność materiału dowodowego, składa wnioski dowodowe i środki odwoławcze. W postępowaniach z wieloma oskarżonymi dba też o uniknięcie konfliktu interesów – jeden obrońca nie może bronić osób, których interesy pozostają w sprzeczności (art. 85 KPK).

Strategie obrony w sprawach o zamieszki

Najczęstsze kierunki obrony to: wykazanie braku czynnego udziału (klient był przypadkowym uczestnikiem zgromadzenia, obserwatorem lub osobą postronną), podważenie identyfikacji oskarżonego na nagraniach i zdjęciach o niskiej jakości, ustalenie alibi oraz wykazanie niespójności w zeznaniach świadków. W indywidualnych przypadkach można rozważać działanie w obronie koniecznej (art. 25 KK), jeśli oskarżony odpierał bezprawny zamach. Każda z tych linii wymaga starannego zgromadzenia dowodów i ich procesowego przedstawienia.