Przestępstwa przeciwko życiu w Kodeksie karnym - co warto wiedzieć?

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu uregulowane są w rozdziale XIX Kodeksu karnego. Należą do nich m.in. zabójstwo, dzieciobójstwo, tzw. zabójstwo eutanatyczne, namowa lub pomoc do samobójstwa oraz przestępstwa związane z przerywaniem ciąży. Każdy z tych czynów ma odrębne znamiona i odrębne zagrożenie karą, co odzwierciedla różny stopień winy i okoliczności. Poniżej wyjaśniamy te różnice w oparciu o przepisy obowiązujące w Polsce.

Zabójstwo i jego typy (art. 148 KK)

Zabójstwo z art. 148 §1 KK to umyślne pozbawienie życia człowieka, zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 10 lat, karą 25 lat albo dożywotniego pozbawienia wolności. Kodeks przewiduje typy kwalifikowane (art. 148 §2 i §3) - m.in. zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem, w związku z innym przestępstwem czy wielu osób - zagrożone jeszcze surowiej. Łagodniej traktowane jest natomiast zabójstwo pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami (art. 148 §4).

Dzieciobójstwo, namowa do samobójstwa i nieumyślne spowodowanie śmierci

Dzieciobójstwo (art. 149 KK) to zabicie dziecka przez matkę w okresie porodu, pod wpływem jego przebiegu - czyn uprzywilejowany, zagrożony łagodniejszą karą niż zwykłe zabójstwo. Namowa lub udzielenie pomocy do samobójstwa (art. 151 KK) to odrębne przestępstwo polegające na doprowadzeniu człowieka, namową lub przez udzielenie pomocy, do targnięcia się na własne życie. Nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 KK) dotyczy sytuacji bez zamiaru zabójstwa - np. wskutek niezachowania ostrożności - i zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Eutanazja w prawie polskim (art. 150 KK)

W Polsce eutanazja jest przestępstwem. Zgodnie z art. 150 KK kto zabija człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia dla niego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wyjątkowych wypadkach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Wbrew częstym uproszczeniom polskie prawo nie dopuszcza eutanazji ani wspomaganego samobójstwa - zgoda chorego nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Rozwiązania zezwalające na wspomagane umieranie funkcjonują tylko w niektórych innych państwach i nie obowiązują w Polsce.

Przestępstwa związane z przerywaniem ciąży (art. 152-154 KK)

Przerwanie ciąży za zgodą kobiety, ale z naruszeniem przepisów ustawy, jest karalne na podstawie art. 152 KK; karze podlega osoba dokonująca zabiegu, nie zaś sama kobieta w ciąży. Przerwanie ciąży bez zgody kobiety (art. 153 KK) oraz spowodowanie śmierci kobiety ciężarnej w następstwie takich czynów (art. 154 KK) są zagrożone surowszymi karami. Dopuszczalność legalnego przerwania ciąży regulują odrębne przepisy, w tym ustawa o planowaniu rodziny, z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego.