Przestępstwa przeciwko zdrowiu w Polsce - jakie czyny i jakie kary?

Polski Kodeks karny chroni zdrowie człowieka w odrębnym rozdziale (przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, art. 148 i nast.). Przepisy stopniują odpowiedzialność według ciężkości skutku i postaci winy - inaczej ocenia się ciężki uszczerbek na zdrowiu, inaczej naruszenie czynności narządu na krócej, a jeszcze inaczej samo narażenie na niebezpieczeństwo. Poniżej przegląd najważniejszych typów czynów wraz z aktualnymi karami, bez amerykańskich kalek typu 'napaść' czy 'pobicie z bronią', które nie odpowiadają polskiej terminologii.

Uszczerbek na zdrowiu - art. 156 i 157 k.k.

Ciężki uszczerbek na zdrowiu (art. 156 § 1 k.k.) to m.in. pozbawienie wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia albo ciężkie kalectwo czy choroba realnie zagrażająca życiu - grozi za to kara pozbawienia wolności od 3 lat (do 15 lat). Jeśli następstwem jest śmierć (§ 3) - kara jest surowsza, od 5 lat. Naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej 7 dni (art. 157 § 1) zagrożone jest karą od 3 miesięcy do 5 lat, a tzw. lekki uszczerbek (poniżej 7 dni, § 2) - grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do 2 lat.

Nieumyślne spowodowanie śmierci i narażenie na niebezpieczeństwo

Nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 k.k.) - na przykład wskutek rażącego niedbalstwa - jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (po nowelizacji prawa karnego). Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 k.k.) jest karalne nawet wtedy, gdy nie doszło do faktycznych obrażeń - sam stan zagrożenia wystarcza do odpowiedzialności. Surowiej odpowiada osoba, na której ciążył szczególny obowiązek opieki nad zagrożonym (np. lekarz, opiekun).

Narażenie na zarażenie chorobą - art. 161 k.k.

Art. 161 k.k. penalizuje narażenie innej osoby na zarażenie. Po nowelizacji przepis obejmuje narażenie na zarażenie wirusem HIV, chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu. Odpowiedzialność karna jest tu niezależna od ewentualnych sankcji administracyjnych nakładanych w czasie epidemii na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ofiary przestępstw przeciwko zdrowiu mogą dodatkowo dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia na drodze cywilnej oraz - po spełnieniu warunków ustawowych - korzystać z państwowej kompensaty dla ofiar przestępstw.