Co grozi za przemoc wobec osoby najbliższej? Znęcanie się z art. 207 Kodeksu karnego

Przemoc wobec osoby najbliższej - małżonka, partnera, dziecka, rodzica czy innej osoby pozostającej w stosunku zależności - to nie tylko dramat rodzinny, ale poważne przestępstwo ścigane z urzędu. Polskie prawo nazywa je znęcaniem się i reguluje w art. 207 Kodeksu karnego, uzupełnionym przez ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz przez szereg środków ochrony ofiar wprowadzonych ustawą antyprzemocową. W tym artykule wyjaśniamy, jakie zachowania wypełniają znamiona przestępstwa, jakie kary realnie grożą sprawcy, jakie prawa i narzędzia ochrony przysługują ofierze oraz jak przebiega procedura - od Niebieskiej Karty po nakaz opuszczenia mieszkania.

Znęcanie się - na czym polega przestępstwo z art. 207 KK

Art. 207 § 1 Kodeksu karnego stanowi, że kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Znęcanie fizyczne to m.in. bicie, popychanie, szarpanie, duszenie, kopanie. Znęcanie psychiczne obejmuje znieważanie, poniżanie, groźby, zastraszanie, izolowanie od bliskich, niszczenie rzeczy w celu zastraszenia. Kluczowe jest, że znęcanie zwykle ma charakter powtarzający się i tworzy stan zależności oraz przewagi sprawcy nad ofiarą, choć w wyjątkowych wypadkach orzecznictwo dopuszcza uznanie za znęcanie nawet jednorazowego, intensywnego czynu. Pojęcie 'osoby najbliższej' definiuje art. 115 § 11 KK - to małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Typy kwalifikowane - surowsze kary

Kodeks karny przewiduje surowsze zagrożenie w trzech sytuacjach. Po pierwsze, art. 207 § 1a KK: jeżeli znęcanie dotyczy osoby nieporadnej ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny (np. małego dziecka, osoby starszej, niepełnosprawnej), kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Po drugie, art. 207 § 2 KK: jeżeli sprawca działa ze szczególnym okrucieństwem, grozi mu od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Po trzecie, art. 207 § 3 KK: jeżeli następstwem znęcania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie (próba samobójcza), sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat. Te ramy karne odpowiadają aktualnemu brzmieniu Kodeksu karnego.

Inne przestępstwa towarzyszące przemocy domowej