Co robi prawnik zajmujący się nielegalnym kopiowaniem produktów?
Prawo gospodarcze i firmy · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Nielegalne kopiowanie produktów - podrabianie towarów, kopiowanie wzorów, naruszanie znaków towarowych i praw autorskich - to zjawisko, które łączy w sobie aspekty prawa cywilnego i karnego. Prawnik specjalizujący się w prawie własności intelektualnej pomaga zarówno właścicielom chronionych dóbr dochodzić ich praw, jak i osobom oraz firmom oskarżonym o naruszenie bronić się przed bezpodstawnymi roszczeniami. W Polsce ochronę zapewniają głównie dwie ustawy: ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz Prawo własności przemysłowej.
Podstawy prawne ochrony własności intelektualnej
Prawa autorskie chronią utwory - przejawy działalności twórczej o indywidualnym charakterze - bez potrzeby rejestracji, z mocy samego prawa (ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Znaki towarowe, wzory przemysłowe i wynalazki podlegają natomiast ochronie po rejestracji w Urzędzie Patentowym RP na podstawie Prawa własności przemysłowej. Prawo ochronne na znak towarowy udzielane jest na 10 lat i może być przedłużane na kolejne dziesięcioletnie okresy. Naruszenie tych praw rodzi odpowiedzialność cywilną (roszczenia o zaniechanie, usunięcie skutków, odszkodowanie, wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści), a w określonych przypadkach także odpowiedzialność karną.
Reprezentacja w sporach o naruszenie
W sprawach o naruszenie praw własności intelektualnej prawnik buduje strategię opartą na zgromadzonych dowodach: dokumentacji oryginalnego produktu, próbkach towarów podrobionych, materiałach marketingowych i korespondencji. Sprawy te rozpoznają w Polsce wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej. Pełnomocnik może żądać zabezpieczenia roszczeń i zabezpieczenia środka dowodowego, a w postępowaniu - nakazania zaniechania naruszeń oraz naprawienia szkody. Częstą i korzystną dla obu stron drogą jest ugoda lub umowa licencyjna, która pozwala uniknąć długotrwałego procesu przy jednoczesnym uregulowaniu zasad korzystania z chronionego dobra.
Obrona przed zarzutami naruszenia
Po stronie obrony prawnik korzysta z domniemania niewinności (w sprawach karnych) i przerzucenia ciężaru dowodu na oskarżyciela. Typowe linie obrony to: wykazanie własnego, niezależnego stworzenia dzieła, brak istotnego podobieństwa, działanie w granicach dozwolonego użytku przewidzianego w ustawie o prawie autorskim, wyczerpanie prawa lub posiadanie ważnej licencji. W sprawach karnych z ustawy o prawie autorskim (art. 115-119) odpowiedzialność zależy m.in. od umyślności i skali działania - np. art. 116 penalizuje rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia. Prawnik ocenia, czy w ogóle doszło do wypełnienia znamion czynu zabronionego.
Najczęstsze pytania
Jakie roszczenia przysługują właścicielowi naruszonego prawa?
Uprawniony może żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, naprawienia szkody (na zasadach ogólnych lub przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej) oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Możliwe jest też zabezpieczenie roszczeń jeszcze przed wyrokiem.
Czy podrabianie produktów to przestępstwo?
Może nim być. Ustawa o prawie autorskim (art. 115-119) oraz Prawo własności przemysłowej przewidują odpowiedzialność karną m.in. za rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia czy oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym. Odpowiedzialność karna zależy od umyślności i okoliczności czynu; niezależnie od niej istnieje odpowiedzialność cywilna.
Jak długo trwa ochrona znaku towarowego?
Prawo ochronne na znak towarowy udzielane przez Urząd Patentowy RP trwa 10 lat od daty zgłoszenia i może być przedłużane na kolejne dziesięcioletnie okresy, w praktyce bezterminowo, pod warunkiem terminowego wnoszenia opłat.
Czym jest dozwolony użytek i czy chroni przed zarzutem?
Dozwolony użytek to przewidziane w ustawie o prawie autorskim wyjątki pozwalające korzystać z utworu bez zgody twórcy w określonych celach (np. osobistych, edukacyjnych, informacyjnych). Powołanie się na dozwolony użytek może stanowić skuteczną linię obrony, o ile jego granice zostały zachowane.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę