Co robi prawnik zajmujący się nielegalnym kopiowaniem produktów?

Nielegalne kopiowanie produktów - podrabianie towarów, kopiowanie wzorów, naruszanie znaków towarowych i praw autorskich - to zjawisko, które łączy w sobie aspekty prawa cywilnego i karnego. Prawnik specjalizujący się w prawie własności intelektualnej pomaga zarówno właścicielom chronionych dóbr dochodzić ich praw, jak i osobom oraz firmom oskarżonym o naruszenie bronić się przed bezpodstawnymi roszczeniami. W Polsce ochronę zapewniają głównie dwie ustawy: ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz Prawo własności przemysłowej.

Podstawy prawne ochrony własności intelektualnej

Prawa autorskie chronią utwory - przejawy działalności twórczej o indywidualnym charakterze - bez potrzeby rejestracji, z mocy samego prawa (ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Znaki towarowe, wzory przemysłowe i wynalazki podlegają natomiast ochronie po rejestracji w Urzędzie Patentowym RP na podstawie Prawa własności przemysłowej. Prawo ochronne na znak towarowy udzielane jest na 10 lat i może być przedłużane na kolejne dziesięcioletnie okresy. Naruszenie tych praw rodzi odpowiedzialność cywilną (roszczenia o zaniechanie, usunięcie skutków, odszkodowanie, wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści), a w określonych przypadkach także odpowiedzialność karną.

Reprezentacja w sporach o naruszenie

W sprawach o naruszenie praw własności intelektualnej prawnik buduje strategię opartą na zgromadzonych dowodach: dokumentacji oryginalnego produktu, próbkach towarów podrobionych, materiałach marketingowych i korespondencji. Sprawy te rozpoznają w Polsce wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej. Pełnomocnik może żądać zabezpieczenia roszczeń i zabezpieczenia środka dowodowego, a w postępowaniu - nakazania zaniechania naruszeń oraz naprawienia szkody. Częstą i korzystną dla obu stron drogą jest ugoda lub umowa licencyjna, która pozwala uniknąć długotrwałego procesu przy jednoczesnym uregulowaniu zasad korzystania z chronionego dobra.

Obrona przed zarzutami naruszenia

Po stronie obrony prawnik korzysta z domniemania niewinności (w sprawach karnych) i przerzucenia ciężaru dowodu na oskarżyciela. Typowe linie obrony to: wykazanie własnego, niezależnego stworzenia dzieła, brak istotnego podobieństwa, działanie w granicach dozwolonego użytku przewidzianego w ustawie o prawie autorskim, wyczerpanie prawa lub posiadanie ważnej licencji. W sprawach karnych z ustawy o prawie autorskim (art. 115-119) odpowiedzialność zależy m.in. od umyślności i skali działania - np. art. 116 penalizuje rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia. Prawnik ocenia, czy w ogóle doszło do wypełnienia znamion czynu zabronionego.