Matactwo i wpływanie na świadków: co grozi i jak wygląda obrona?

Tak zwane matactwo, czyli bezprawne oddziaływanie na świadka, biegłego czy inną osobę uczestniczącą w postępowaniu, godzi w samą istotę wymiaru sprawiedliwości. Polskie prawo karne traktuje takie zachowania poważnie, ponieważ utrudniają ustalenie prawdy w procesie. Wbrew obiegowym opiniom nie istnieje jedno ogólne przestępstwo "manipulacji świadkiem" — w zależności od sposobu działania sprawcy w grę wchodzą różne przepisy Kodeksu karnego.

Wywieranie wpływu na świadka przemocą lub groźbą (art. 245 KK)

Kluczowy przepis to art. 245 Kodeksu karnego. Karze podlega ten, kto używa przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego, albo w związku z tym narusza jego nietykalność cielesną. Zagrożenie karą to pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Istotą tego czynu jest element przymusu — sama próba przekonania świadka argumentami czy prośbą co do zasady nie wyczerpuje znamion tego przestępstwa, dopóki nie towarzyszy jej groźba lub przemoc.

Powiązane przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości

Wpływanie na zeznania może przybrać też inne formy karalne. Składanie fałszywych zeznań przez samego świadka jest karane na podstawie art. 233 KK. Fałszywe oskarżenie innej osoby o popełnienie czynu zabronionego penalizuje art. 234 KK (zagrożenie do 2 lat, a po nowelizacjach nawet surowiej), a tworzenie fałszywych dowodów — art. 235 KK. Warto pamiętać, że często pomijane w internecie wartości typu "do 10 lat" za samo matactwo nie odpowiadają brzmieniu art. 245 KK; surowsze sankcje mogą pojawić się dopiero w razie zbiegu z innymi czynami lub działania w ramach zorganizowanej grupy (art. 258 KK).

Jak wygląda obrona w takich sprawach

Rola adwokata sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy zachowanie klienta w ogóle wyczerpało znamiona czynu zabronionego, oraz do badania legalności i wiarygodności dowodów. Typowe kierunki obrony to wykazanie braku zamiaru wpłynięcia na zeznania, podważenie tego, że doszło do groźby lub przemocy w rozumieniu ustawy, a także kwestionowanie sposobu uzyskania dowodów. Każdą sprawę należy oceniać indywidualnie — to, czy doszło do przestępstwa, zależy od konkretnych okoliczności i materiału dowodowego.