Adwokat od przestępstw przeciwko prawom własności - kiedy go potrzebujesz?
Prawo karne · 4 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Pojęcie "przestępstw przeciwko prawom własności" obejmuje w polskim prawie kilka różnych obszarów: przestępstwa przeciwko mieniu (kradzież, przywłaszczenie, oszustwo), przestępstwa przeciwko prawom autorskim oraz przestępstwa z zakresu własności przemysłowej (podrabianie znaków towarowych, towarów markowych). Adwokat lub radca prawny specjalizujący się w tej dziedzinie reprezentuje zarówno osoby oskarżone, jak i pokrzywdzonych, czyli twórców i przedsiębiorców, których prawa naruszono. Ten artykuł wyjaśnia, jakie przepisy regulują te przestępstwa, jak wygląda obrona oraz kiedy warto zwrócić się o pomoc prawną. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady udzielonej w konkretnej sprawie.
Jakie przepisy regulują przestępstwa przeciwko prawom własności
W polskim prawie odpowiedzialność karna w tym obszarze rozkłada się na trzy główne akty. Przestępstwa przeciwko mieniu (kradzież - art. 278 Kodeksu karnego, przywłaszczenie - art. 284 KK, oszustwo - art. 286 KK, paserstwo - art. 291-292 KK) zawarte są w rozdziale XXXV Kodeksu karnego. Naruszenia praw autorskich reguluje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych: przywłaszczenie autorstwa lub plagiat (art. 115), rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia (art. 116) oraz utrwalanie i zwielokrotnianie cudzego utworu w celu rozpowszechnienia (art. 117). Z kolei podrabianie znaków towarowych i obrót podrobionymi towarami markowymi to przestępstwa z art. 305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo od kwalifikacji prawnej zależy zagrożenie karą i sposób prowadzenia obrony.
Przestępstwa przeciwko prawom autorskim w praktyce
Najczęstsze sprawy z ustawy o prawie autorskim dotyczą plagiatu, czyli przywłaszczenia sobie autorstwa cudzego utworu lub wprowadzenia w błąd co do autorstwa (art. 115 ust. 1), za co grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu, na przykład udostępnianie filmów, muzyki, e-booków czy oprogramowania bez zgody uprawnionego (art. 116), jest zagrożone karą do 2 lat pozbawienia wolności, a w typie kwalifikowanym (gdy sprawca uczynił z tego stałe źródło dochodu lub działa w zorganizowany sposób) nawet do 5 lat. Warto pamiętać, że większość przestępstw z ustawy o prawie autorskim jest ścigana na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza, że twórca musi sam zainicjować postępowanie. Równolegle przysługują mu roszczenia cywilne, między innymi o zaniechanie naruszeń i naprawienie szkody (art. 79 ustawy).
Najczęstsze pytania
Jakie kary grożą za naruszenie praw autorskich w Polsce?
Zależnie od czynu. Plagiat, czyli przywłaszczenie autorstwa (art. 115 ustawy o prawie autorskim), zagrożony jest grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 3. Bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu (art. 116) grozi karą do 2 lat, a w typie kwalifikowanym do 5 lat pozbawienia wolności. Oprócz kary twórca może dochodzić roszczeń cywilnych o naprawienie szkody.
Czym różni się odpowiedzialność karna od cywilnej za naruszenie własności?
Odpowiedzialność karna dotyczy ukarania sprawcy przez państwo (kara, grzywna) i wymaga z reguły winy umyślnej. Odpowiedzialność cywilna służy ochronie interesu poszkodowanego, czyli zaprzestaniu naruszeń, wydaniu korzyści i naprawieniu szkody, i można jej dochodzić niezależnie od postępowania karnego. Często obie drogi prowadzi się równolegle.
Co zrobić, gdy zostałem oskarżony o handel podróbkami?
Przede wszystkim nie składaj wyjaśnień bez konsultacji z obrońcą i skorzystaj z prawa do milczenia. Skontaktuj się z adwokatem lub radcą prawnym, zachowaj dokumentację zakupu towaru i nie wypowiadaj się publicznie o sprawie. Obrona często opiera się na wykazaniu braku świadomości, że towar był podrobiony, lub braku zamiaru wprowadzenia go do obrotu (art. 305 Prawa własności przemysłowej).
Czy w sprawach o przestępstwa przeciwko własności orzeka ława przysięgłych?
Nie. W polskim systemie prawnym nie ma ławy przysięgłych. O winie i karze rozstrzyga sąd, najczęściej sędzia zawodowy orzekający jednoosobowo w sądzie rejonowym, a w niektórych sprawach skład z udziałem ławników. Ława przysięgłych to instytucja systemu anglosaskiego.
Czy istnieją alternatywy dla kary pozbawienia wolności?
Powiązane poradniki
- Przestępstwa przeciwko wolności w Polsce — co grozi i jak chronić się jako ofiara
- Świadek w sprawie o przestępstwo seksualne - prawa, obowiązki i wiarygodność zeznań
- Zgoda jako podstawa zgwałcenia – zmiana art. 197 KK i inne nowości w prawie karnym 2025
- Jak zgłosić przestępstwo przeciwko mieniu? Zawiadomienie, dowody i prawa pokrzywdzonego
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (art. 46, 66, 278, 284, 286, 291-292)
- Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 79, 115-117)
- Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (art. 305)
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (art. 53-54, 78, 175, 387)
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę