Czym zajmuje się adwokat w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej?

Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności należą do najtrudniejszych spraw karnych — zarówno dla pokrzywdzonych, jak i dla osób, którym postawiono zarzuty. Adwokat może występować po każdej ze stron: jako pełnomocnik pokrzywdzonego, dbając o jego prawa i bezpieczeństwo w toku procesu, albo jako obrońca oskarżonego, czuwając nad rzetelnością postępowania. W obu rolach kluczowa jest znajomość przepisów Rozdziału XXV Kodeksu karnego oraz aktualnej linii orzeczniczej, która po nowelizacji z 2025 r. uległa istotnej zmianie.

Co zmieniła nowelizacja z 2025 roku

Ustawą obowiązującą od 2025 r. zmieniono definicję zgwałcenia w art. 197 k.k. Wcześniej przestępstwo wymagało wykazania, że sprawca użył przemocy, groźby bezprawnej albo podstępu. Po nowelizacji odpowiedzialności podlega ten, kto doprowadza inną osobę do obcowania płciowego przemocą, groźbą bezprawną, podstępem lub w inny sposób mimo braku jej zgody. Oznacza to przejście na model oparty na braku dobrowolnej i świadomej zgody ("tak znaczy tak"), zgodny z Konwencją stambulską. Zmiana ma istotne znaczenie dowodowe — przesuwa ciężar oceny na to, czy zgoda została wyrażona — choć w praktyce sądowej jej skutki będą się dopiero kształtować.

Kary i typy przestępstw seksualnych

Zgwałcenie w typie podstawowym (art. 197 § 1 k.k.) zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 2 do 15 lat. Surowsze kary przewidziano dla typów kwalifikowanych, m.in. zgwałcenia wspólnie z inną osobą, zgwałcenia małoletniego poniżej 15 lat czy ze szczególnym okrucieństwem — tu kara może sięgać 15 lat lub wyższa. Rozdział XXV obejmuje także m.in. obcowanie płciowe z małoletnim poniżej 15 lat (art. 200 k.k.), wykorzystanie bezradności lub niepoczytalności ofiary, a także przestępstwa popełniane online, jak grooming (art. 200a k.k.) czy rozpowszechnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich (art. 202 k.k.). Konkretna kwalifikacja i wymiar kary zależą od okoliczności sprawy.

Szczególna ochrona małoletnich i pokrzywdzonych

W sprawach z udziałem dzieci i innych pokrzywdzonych obowiązują szczególne procedury chroniące przed wtórną wiktymizacją. Małoletni pokrzywdzony, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, co do zasady jest przesłuchiwany jeden raz, przez sąd, z udziałem biegłego psychologa i w przyjaznych warunkach (art. 185a-185c k.p.k.). Rolą pełnomocnika jest dopilnowanie, by te gwarancje były przestrzegane, a pokrzywdzony miał dostęp do wsparcia psychologicznego.