Co grozi za dewastację miejsc pamięci narodowej?
Prawo karne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Dewastacja pomników, tablic i miejsc pamięci narodowej to nie tylko kwestia moralna, ale i prawna. Niszczenie cudzego mienia jest karalne, a w przypadku miejsc o szczególnym znaczeniu kulturowym i historycznym w grę wchodzą dodatkowe przepisy - o ochronie zabytków oraz o znieważeniu pomnika. Konsekwencje zależą od wysokości szkody i okoliczności czynu.
Wykroczenie czy przestępstwo - decyduje wartość szkody
Granicę wyznacza wysokość wyrządzonej szkody. Od 1 października 2023 r. próg między wykroczeniem a przestępstwem wynosi 800 zł (wcześniej 500 zł). Jeśli szkoda nie przekracza 800 zł, czyn jest wykroczeniem z art. 124 Kodeksu wykroczeń, zagrożonym m.in. aresztem, ograniczeniem wolności albo grzywną. Powyżej tej kwoty jest to przestępstwo zniszczenia mienia z art. 288 §1 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Znieważenie pomnika i ochrona zabytków
Niszczenie miejsc pamięci może wykraczać poza zwykłe zniszczenie mienia. Art. 261 KK penalizuje znieważenie pomnika lub innego miejsca publicznego urządzonego w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego lub uczczenia osoby - grozi za to grzywna albo kara ograniczenia wolności. Jeżeli obiekt jest wpisany do rejestru zabytków, zastosowanie mają surowsze przepisy karne ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (niszczenie lub uszkodzenie zabytku zagrożone jest karą pozbawienia wolności). Czyny te mogą się zbiegać i być kwalifikowane łącznie.
Charakter chuligański zaostrza karę
Jeśli czyn popełniono publicznie, bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując rażące lekceważenie porządku prawnego, ma charakter chuligański (art. 115 §21 KK). Wówczas sąd na podstawie art. 57a KK wymierza karę powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego lub na cel społeczny, a możliwości warunkowego zawieszenia są ograniczone. Z drugiej strony naprawienie szkody i pojednanie z pokrzywdzonym mogą działać łagodząco.
Najczęstsze pytania
Od jakiej kwoty zniszczenie mienia jest przestępstwem?
Od 1 października 2023 r. próg wynosi 800 zł. Szkoda do 800 zł to wykroczenie (art. 124 Kodeksu wykroczeń), a powyżej - przestępstwo z art. 288 KK zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Czy za zniszczenie pomnika grozi coś więcej niż za zwykłe mienie?
Tak. Oprócz art. 288 KK może mieć zastosowanie art. 261 KK (znieważenie pomnika lub miejsca upamiętnienia), a w przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków - surowsze przepisy karne ustawy o ochronie zabytków.
Czy naprawienie szkody wpływa na karę?
Tak. Dobrowolne naprawienie szkody i pojednanie z pokrzywdzonym to okoliczności łagodzące, które sąd bierze pod uwagę przy wymiarze kary, niekiedy umożliwiając warunkowe umorzenie postępowania.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę