Co grozi za fałszowanie banderol na alkohol? Kara z art. 67 KKS

Banderole na alkoholu to nie ozdobny pasek na zakrętce, lecz urzędowy znak akcyzy - dowód, że od wyrobu odprowadzono podatek akcyzowy i że trafił on do legalnego obrotu. Ich podrabianie lub przerabianie to nie wykroczenie porządkowe, ale poważne przestępstwo skarbowe ścigane na podstawie Kodeksu karnego skarbowego (KKS). Sprawcy grozi grzywna sięgająca 720 stawek dziennych, kara pozbawienia wolności oraz przepadek towaru i narzędzi służących do fałszerstwa. Co istotne, odpowiedzialność ponosi nie tylko ten, kto sam podrabia znak, ale również ten, kto takimi wyrobami handluje czy je przechowuje. W tym artykule wyjaśniamy, jakie konkretnie przepisy mają tu zastosowanie, jak rozróżnia się podrabianie od przerabiania, na czym polega czynny żal oraz jak wygląda obrona w takiej sprawie.

Czym jest banderola i dlaczego jej fałszowanie jest karane

Znaki akcyzy, potocznie zwane banderolami, reguluje ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Pełnią one funkcję dowodu zapłaty (lub zabezpieczenia) akcyzy i umożliwiają śledzenie legalności wyrobu w obrocie. Występują dwa rodzaje: podatkowe znaki akcyzy (potwierdzające rozliczenie akcyzy od nowych wyrobów) oraz legalizacyjne znaki akcyzy (nakładane m.in. na wyroby, które wcześniej były poza obrotem, np. z zapasów). Obowiązek banderolowania dotyczy napojów spirytusowych i innych wyrobów alkoholowych. Sprzedaż alkoholu bez ważnej banderoli lub z banderolą podrobioną naraża nie tylko sprzedawcę na odpowiedzialność karnoskarbową, ale też konsumenta na produkt nieznanego, często niebezpiecznego pochodzenia - dlatego ustawodawca traktuje te czyny surowo.

Podrabianie i przerabianie znaków akcyzy - art. 67 KKS

Podstawowym przepisem jest art. 67 § 1 KKS: kto podrabia albo przerabia znak akcyzy lub upoważnienie do odbioru banderol, podlega grzywnie do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Przepis zrównuje więc dwie czynności sprawcze - podrobienie (stworzenie od zera fałszywego znaku imitującego prawdziwy) i przerobienie (ingerencję w treść autentycznego znaku, np. zmianę numeru lub kwoty). Obie podlegają tej samej, surowej sankcji z § 1. Art. 67 § 2 KKS karze odrębnie etap przygotowawczy: kto w celu popełnienia przestępstwa z § 1 uzyskuje lub przysposabia środki (np. matryce, urządzenia drukujące), podlega grzywnie do 240 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.

Posługiwanie się i obrót podrobionymi banderolami - art. 69 i 70 KKS

Odpowiedzialność nie kończy się na osobie fałszerza. Art. 69 KKS karze m.in. tego, kto bez wymaganego urzędowego sprawdzenia produkuje wyroby akcyzowe lub posługuje się znakami akcyzy niezgodnie z przepisami. Z kolei art. 70 KKS dotyczy zbywania, przechowywania, przewożenia, przesyłania lub przenoszenia wyrobów oznaczonych nieprawidłowo bądź fałszywymi znakami akcyzy - czyn ten również zagrożony jest grzywną do 720 stawek dziennych albo karą pozbawienia wolności, albo obu tymi karami łącznie. Oznacza to, że hurtownik, sprzedawca czy magazynier, który wprowadza do obrotu albo przechowuje alkohol z podrobionymi banderolami, odpowiada karnoskarbowo, nawet jeśli sam żadnej banderoli nie wyprodukował.

Przepadek towaru i narzędzi oraz wypadek mniejszej wagi

Sąd, skazując za przestępstwo z art. 67 KKS, orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa (fałszywych banderol, alkoholu nimi oznaczonego) oraz narzędzi służących do jego popełnienia, na zasadach Kodeksu karnego skarbowego. To dotkliwa konsekwencja gospodarcza - traci się zarówno towar, jak i sprzęt. KKS przewiduje jednak łagodniejszą kwalifikację: art. 67 § 4 KKS stanowi, że w wypadku mniejszej wagi sprawca czynu z § 1 lub § 2 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. O wypadku mniejszej wagi decydują m.in. niewielka skala działania, niska wartość uszczuplenia czy okoliczności osobiste sprawcy. Prawidłowa ocena, czy zachodzi wypadek mniejszej wagi, jest jednym z głównych pól obrony, bo przesuwa sprawę z poziomu przestępstwa na poziom wykroczenia skarbowego.

Czynny żal - jak uniknąć kary (art. 16 i art. 67 § 3 KKS)

Kodeks karny skarbowy daje sprawcy realną szansę uniknięcia kary przez czynny żal. Po pierwsze, art. 67 § 3 KKS przewiduje bezkarność tego, kto dobrowolnie odstąpił od dokonania czynu z § 2 (przygotowania), w szczególności gdy zniszczył uzyskane lub przysposobione środki albo zapobiegł skorzystaniu z nich w przyszłości. Po drugie, ogólna instytucja czynnego żalu z art. 16 KKS pozwala uniknąć kary sprawcy, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomi o nim organ ścigania, ujawniając istotne okoliczności, w szczególności osoby współdziałające - musi to jednak nastąpić, zanim organ samodzielnie udokumentował przestępstwo. Trzeba pamiętać, że czynny żal jest skuteczny tylko przy spełnieniu rygorystycznych warunków i w odpowiednim czasie, dlatego decyzję o jego złożeniu najlepiej skonsultować z adwokatem lub radcą prawnym.

Linia obrony w sprawie o fałszowanie banderol

Obrona w sprawie z art. 67 KKS opiera się na kilku filarach. Pierwszy to brak zamiaru - przestępstwa skarbowe co do zasady są umyślne (art. 4 § 1 KKS), więc wykazanie, że oskarżony nie wiedział i nie mógł wiedzieć, iż znak jest podrobiony (np. nabywca towaru w dobrej wierze), może wyłączyć odpowiedzialność. Drugi to kwestionowanie znamion - czy znak rzeczywiście jest "podrobiony lub przerobiony" w rozumieniu ustawy, oraz czy istnieje pewny dowód sprawstwa. Trzeci to dążenie do kwalifikacji jako wypadek mniejszej wagi (art. 67 § 4 KKS) albo do dobrowolnego poddania się odpowiedzialności (art. 17 KKS), co pozwala zakończyć sprawę bez wpisu do rejestru skazanych. Adwokat ocenia też zgodność z prawem czynności kontrolnych KAS i dopuszczalność zgromadzonych dowodów.

Skąd biorą się te sprawy i jak nie wpaść w pułapkę

W praktyce zarzuty z art. 67 i 70 KKS dotyczą nie tylko zorganizowanych grup zajmujących się drukiem fałszywych banderol, ale też przedsiębiorców z branży gastronomicznej i handlowej, którzy nieświadomie kupili alkohol z podrobionymi znakami z niepewnego źródła. Aby się zabezpieczyć, warto: kupować wyłącznie u zweryfikowanych, koncesjonowanych dostawców i żądać dokumentów; sprawdzać zabezpieczenia banderoli (hologram, mikrodruk, numer, zgodność kwoty akcyzy); zachowywać faktury i dowody pochodzenia towaru. W razie wykrycia podejrzanych wyrobów należy je odłożyć i zgłosić sprawę Krajowej Administracji Skarbowej lub policji - zgłoszenie chroni przed zarzutem wprowadzania ich do obrotu i może być elementem czynnego żalu. Współpraca z prawnikiem od pierwszego kontaktu z organami minimalizuje ryzyko niekorzystnego rozstrzygnięcia.