Jakie są konsekwencje fałszowania dokumentacji pracowniczej?

Dokumentacja pracownicza — akta osobowe, ewidencja czasu pracy, listy płac — jest podstawą rozliczeń między pracodawcą a pracownikiem oraz dowodem w razie sporu. Pracodawca ma ustawowy obowiązek prowadzić ją rzetelnie; obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy wynika z art. 149 Kodeksu pracy. Fałszowanie tych dokumentów może rodzić odpowiedzialność na trzech płaszczyznach: wykroczeniową, karną i cywilną.

Odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracownika

Pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie prowadzi dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy albo prowadzi ją w sposób nierzetelny, popełnia wykroczenie z art. 281 § 1 pkt 6 Kodeksu pracy, zagrożone grzywną od 1000 zł do 30 000 zł. Wykroczenia te ściga Państwowa Inspekcja Pracy, a grzywnę nakłada inspektor (mandatem) lub sąd. To odpowiedzialność niezależna od ewentualnej odpowiedzialności karnej za samo fałszerstwo dokumentu.

Odpowiedzialność karna za fałszerstwo dokumentu

Jeżeli dokument zostaje podrobiony lub przerobiony w celu użycia go za autentyczny, w grę wchodzi przestępstwo z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Tej samej karze podlega ten, kto takiego sfałszowanego dokumentu używa. Fałszerstwo dokumentu jest przestępstwem ściganym z urzędu, co oznacza, że organy ścigania podejmują działania po uzyskaniu informacji o czynie, niezależnie od woli pokrzywdzonego. Odpowiedzialność karną może ponieść zarówno pracodawca, jak i pracownik, który sfałszował dokument.

Odpowiedzialność cywilna i odszkodowawcza

Niezależnie od grzywny i odpowiedzialności karnej, fałszowanie dokumentacji może rodzić roszczenia odszkodowawcze. Pracownik, który wskutek nierzetelnych zapisów (np. zaniżonej ewidencji czasu pracy) poniósł szkodę, może dochodzić zaległego wynagrodzenia, w tym za godziny nadliczbowe, oraz naprawienia szkody. Do skutecznego dochodzenia roszczenia konieczne jest zwykle wykazanie szkody i jej związku z działaniem pracodawcy. Rzetelna dokumentacja chroni więc obie strony stosunku pracy.