
Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów - jakie grożą kary?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów opisuje rozdział XXXIV Kodeksu karnego (art. 270-277). Chronionym dobrem jest zaufanie do dokumentów jako nośnika informacji o znaczeniu prawnym. W praktyce najważniejsze jest odróżnienie dwóch grup czynów: fałszu materialnego (podrobienie lub przerobienie dokumentu) oraz fałszu intelektualnego (poświadczenie nieprawdy w dokumencie przez osobę uprawnioną). Odrębne przepisy penalizują też wyłudzenie poświadczenia nieprawdy, posługiwanie się cudzym dokumentem oraz niszczenie i ukrywanie dokumentów.
Fałsz materialny - art. 270 KK
Art. 270 § 1 KK karze tego, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa. Podrobienie to stworzenie dokumentu pozorującego, że pochodzi od innej osoby; przerobienie to nieuprawniona zmiana treści istniejącego dokumentu. Czyn jest zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 § 2a KK) sąd może wymierzyć grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2. Karalne jest również przygotowanie do tego przestępstwa (art. 270 § 3 KK).
Fałsz intelektualny - art. 271 KK
Art. 271 § 1 KK dotyczy funkcjonariusza publicznego lub innej osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Tu treść dokumentu jest nieprawdziwa, choć sam dokument jest autentyczny i pochodzi od uprawnionej osoby. Czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, kara jest surowsza - od 6 miesięcy do lat 8 (art. 271 § 3 KK). Typowe przykłady to poświadczanie nieprawdy w fakturach, zaświadczeniach czy protokołach.
Wyłudzenie poświadczenia i używanie fałszywych dokumentów
Art. 272 KK penalizuje podstępne wyłudzenie poświadczenia nieprawdy przez wprowadzenie w błąd osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu - czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat 3. Art. 273 KK karze tego, kto używa dokumentu określonego w art. 271 lub 272 (czyli poświadczającego nieprawdę), przewidując grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2. Warto pamiętać, że odpowiedzialność może ponieść także osoba, która sama dokumentu nie sfałszowała, lecz świadomie się nim posłużyła.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za sfałszowanie dokumentu?
Za fałsz materialny z art. 270 § 1 KK (podrobienie lub przerobienie dokumentu albo użycie go jako autentycznego) grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi kara jest łagodniejsza - do 2 lat.
Czym różni się fałsz materialny od poświadczenia nieprawdy?
Fałsz materialny (art. 270 KK) to podrobienie lub przerobienie dokumentu - dokument jest nieautentyczny. Poświadczenie nieprawdy, czyli fałsz intelektualny (art. 271 KK), polega na wpisaniu nieprawdziwej treści przez osobę uprawnioną do wystawienia autentycznego dokumentu.
Czy posługiwanie się cudzym dowodem osobistym jest przestępstwem?
Tak. Art. 275 § 1 KK karze posługiwanie się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby, a także jego kradzież lub przywłaszczenie - grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2.
Czy karane jest samo używanie fałszywego dokumentu, a nie jego stworzenie?
Tak. Art. 270 § 1 KK obejmuje także używanie podrobionego lub przerobionego dokumentu jako autentycznego, a art. 273 KK - używanie dokumentu poświadczającego nieprawdę. Świadome posłużenie się takim dokumentem jest karalne niezależnie od tego, kto go sfałszował.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę