Co grozi za napaść na pracownika firmy? Odpowiedzialność karna i cywilna

Pracownik firmy marketingowej, jak każdy pracownik sektora prywatnego, jest chroniony przed napaścią przez ogólne przepisy Kodeksu karnego. Ważne zastrzeżenie: nie stosuje się tu przepisów o ochronie funkcjonariuszy publicznych (art. 222 i 223 k.k.), bo dotyczą one wyłącznie funkcjonariuszy publicznych oraz osób przybranych im do pomocy w związku z czynnościami służbowymi. Pracownik prywatnej firmy nim nie jest, dlatego odpowiedzialność sprawcy oceniana jest na podstawie przepisów ogólnych o przestępstwach przeciwko zdrowiu, nietykalności i wolności.

Które przepisy karne realnie mają zastosowanie

W zależności od skutku w grę wchodzą różne przepisy. Naruszenie nietykalności cielesnej (np. uderzenie, popchnięcie bez trwałych obrażeń) to art. 217 k.k. – zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku, ścigane z oskarżenia prywatnego. Lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu (rozstrój zdrowia powyżej 7 dni) to art. 157 k.k. Ciężki uszczerbek na zdrowiu (np. trwałe kalectwo, ciężka choroba) to art. 156 k.k., zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat. Groźby to art. 190 k.k., a zmuszanie do określonego zachowania przemocą lub groźbą – art. 191 k.k. (do 3 lat).

Odpowiedzialność cywilna i odszkodowanie

Niezależnie od postępowania karnego sprawca napaści ponosi odpowiedzialność cywilną na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym). Poszkodowany pracownik może domagać się odszkodowania za koszty leczenia i utracone zarobki (art. 444 k.c.) oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne (art. 445 k.c.). Roszczenia te można dochodzić w odrębnym procesie cywilnym albo zgłosić w procesie karnym. Odpowiedzialność pracodawcy za sam czyn pracownika nie jest automatyczna – pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy do napaści doszło przy wykonywaniu powierzonych czynności (art. 430 k.c.) albo gdy pracodawca zaniedbał obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy.

Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa

Pracodawca ma obowiązek chronić życie i zdrowie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 Kodeksu pracy). W praktyce oznacza to reagowanie na zgłaszane zagrożenia, w tym ryzyko przemocy ze strony klientów czy współpracowników, oraz wdrażanie procedur zgłaszania incydentów. Zaniedbanie tych obowiązków może rodzić odpowiedzialność cywilną pracodawcy wobec poszkodowanego, a w skrajnych przypadkach również wykroczeniową na podstawie przepisów o naruszeniu praw pracownika. Wobec sprawcy będącego pracownikiem pracodawca może zastosować kary porządkowe albo rozwiązać umowę – w tym dyscyplinarnie, jeśli czyn stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.