Co grozi za napaść na pracownika kolei w Polsce?

Od 9 czerwca 2023 r. obowiązują przepisy, które obejmują pracowników kolei oraz publicznego transportu zbiorowego ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. Ochrona ta wynika z ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o publicznym transporcie zbiorowym i dotyczy czynności wykonywanych podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. W praktyce oznacza to, że do napaści, naruszenia nietykalności czy znieważenia np. kierownika pociągu, konduktora, maszynisty czy dyżurnego ruchu stosuje się surowsze przepisy Kodeksu karnego dotyczące funkcjonariuszy publicznych.

Czynna napaść - art. 223 Kodeksu karnego

Najpoważniejszą kwalifikacją jest czynna napaść z art. 223 Kodeksu karnego. Dotyczy ona sytuacji, gdy sprawca działa wspólnie i w porozumieniu z inną osobą albo używa broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu lub środka obezwładniającego. Za takie zachowanie grozi kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Jeżeli w wyniku czynnej napaści doszło do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu chronionej osoby, kara wynosi od 2 do 15 lat (art. 223 § 2 Kodeksu karnego).

Naruszenie nietykalności i znieważenie - art. 222 i 226 KK

Nie każdy atak to czynna napaść. Samo naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza (np. uderzenie, popchnięcie, kopnięcie, oplucie) podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 3 lat (art. 222 Kodeksu karnego). Z kolei publiczne znieważenie funkcjonariusza, czyli słowne zniewagi, jest zagrożone grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 226 Kodeksu karnego).

Co zmieniło objęcie kolejarzy ochroną

Przed 2023 r. agresja wobec personelu kolejowego była ścigana głównie na zasadach ogólnych (np. naruszenie nietykalności z art. 217 KK czy groźby z art. 190 KK). Objęcie kolejarzy statusem zbliżonym do funkcjonariusza publicznego oznacza wyższe zagrożenie karą oraz to, że część czynów (jak znieważenie funkcjonariusza) jest ścigana z urzędu, a nie z oskarżenia prywatnego. Celem zmiany była poprawa bezpieczeństwa pracowników transportu zbiorowego, którzy coraz częściej spotykają się z agresją podróżnych.

Jak zgłosić napaść na pracownika kolei

Incydent należy zgłosić Policji, która prowadzi postępowanie. Pomocne są zabezpieczone nagrania z monitoringu, zeznania świadków oraz dokumentacja medyczna w razie obrażeń. Wiele firm przewozowych dysponuje wewnętrznymi procedurami zgłaszania agresji oraz systemami alarmowymi umożliwiającymi szybkie powiadomienie dyspozytora i służb. Pracownik będący ofiarą może też dochodzić zadośćuczynienia i odszkodowania na drodze cywilnej.