Co grozi za nielegalne wykonywanie zawodu lekarza w Polsce?

Leczenie ludzi bez wymaganych uprawnień jest w Polsce zabronione i zagrożone sankcją. Chodzi o ochronę zdrowia i życia pacjentów, dlatego ustawodawca przewidział odpowiedzialność za udzielanie świadczeń zdrowotnych przez osoby do tego nieuprawnione. Podstawą jest tu przede wszystkim ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, a w poważniejszych sytuacjach – Kodeks karny.

Kto może legalnie wykonywać zawód lekarza

Prawo wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty przyznaje właściwa okręgowa izba lekarska po spełnieniu wymogów ustawowych (m.in. odpowiednie wykształcenie medyczne, znajomość języka polskiego, pełna zdolność do czynności prawnych, nienaganna postawa etyczna). Możliwość wykonywania zawodu w Polsce mają, na warunkach określonych w ustawie, także lekarze z innych państw, w tym z Unii Europejskiej. Bez przyznanego prawa wykonywania zawodu udzielanie świadczeń zdrowotnych jest nielegalne.

Kary za udzielanie świadczeń bez uprawnień (art. 58 ustawy)

Zgodnie z art. 58 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, kto bez wymaganych uprawnień udziela świadczeń zdrowotnych polegających na rozpoznawaniu chorób oraz ich leczeniu, podlega karze grzywny (ust. 1). Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej albo wprowadza w błąd co do posiadania takich uprawnień, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (ust. 2). Odpowiedzialność powstaje niezależnie od tego, czy pacjent doznał szkody – karalne jest samo udzielanie świadczeń bez uprawnień.

Gdy działanie zagraża życiu lub zdrowiu – Kodeks karny

Jeśli nieuprawnione leczenie naraża pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w grę wchodzi art. 160 Kodeksu karnego (narażenie człowieka na niebezpieczeństwo), zagrożony m.in. karą pozbawienia wolności do lat 3. Gdy dojdzie do realnej szkody na zdrowiu, możliwa jest odpowiedzialność za przestępstwa skutkowe (np. spowodowanie uszczerbku na zdrowiu – art. 156 i 157 KK), a w skrajnych przypadkach surowsza. Możliwa jest też odpowiedzialność cywilna za szkodę wyrządzoną pacjentowi.

Jak zgłosić podejrzenie nielegalnej praktyki

Podejrzenie, że ktoś leczy bez uprawnień, można zgłosić do okręgowej izby lekarskiej, a jeśli zachodzi podejrzenie przestępstwa – na Policję lub do prokuratury. Pomocny bywa również Rzecznik Praw Pacjenta. Warto zachować dowody: materiały reklamowe, dokumentację, dane kontaktowe, świadków. Osoba poszkodowana przez nieuprawnione leczenie może też dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej.