Jakie są kary za nielegalne wykonywanie zawodu maklera giełdowego?

Zawód maklera papierów wartościowych w Polsce jest zawodem regulowanym. Czynności maklerskie wolno wykonywać tylko po wpisaniu na listę maklerów prowadzoną przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) oraz w ramach uprawnionej instytucji, takiej jak firma inwestycyjna. Działanie z pominięciem tych wymogów lub świadczenie usług inwestycyjnych bez wymaganego zezwolenia naraża osobę na odpowiedzialność karną, a podmiot prowadzący taką działalność na sankcje administracyjne i finansowe.

Prowadzenie działalności maklerskiej bez zezwolenia

Działalność maklerska i prowadzenie firmy inwestycyjnej wymagają zezwolenia KNF na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Prowadzenie takiej działalności bez wymaganego zezwolenia jest przestępstwem zagrożonym grzywną i karą pozbawienia wolności (przepisy karne ustawy o obrocie przewidują m.in. grzywnę do kilku milionów złotych oraz karę pozbawienia wolności sięgającą kilku lat). Konkretna wysokość sankcji zależy od kwalifikacji czynu i powinna być ustalona na podstawie aktualnego brzmienia ustawy w danej sprawie, ponieważ przepisy były wielokrotnie nowelizowane.

Odpowiedzialność dyscyplinarna i utrata uprawnień

Makler, który narusza przepisy lub zasady etyki zawodowej, może podlegać sankcjom administracyjnym KNF. Komisja może m.in. zawiesić uprawnienia do wykonywania zawodu albo skreślić maklera z listy. Skreślenie z listy oznacza utratę prawa wykonywania czynności maklerskich. Surowość środka zależy od wagi naruszenia. Nie potwierdzamy natomiast krążącej w sieci tezy o sztywnym, dziesięcioletnim zakazie ponownego wpisu jako regule ustawowej — należy to każdorazowo weryfikować w aktualnej ustawie i decyzji organu.

Tajemnica zawodowa i informacje poufne

Osoby wykonujące czynności maklerskie są związane tajemnicą zawodową. Wykorzystanie lub bezprawne ujawnienie informacji poufnej (np. wiedzy mogącej wpłynąć na cenę instrumentu finansowego) może stanowić odrębne przestępstwo z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, niezależnie od sankcji dyscyplinarnych. Może też rodzić odpowiedzialność cywilną wobec poszkodowanego klienta.

Gdzie zgłaszać nieprawidłowości

Podejrzenie nielegalnej działalności maklerskiej lub nadużyć na rynku można zgłosić do Komisji Nadzoru Finansowego. KNF prowadzi listę ostrzeżeń publicznych dotyczącą podmiotów działających bez wymaganych zezwoleń. W razie podejrzenia przestępstwa zawiadomienie można złożyć także do prokuratury lub Policji.