Co grozi za zniesławienie (pomówienie) w Polsce?
Prawo karne · 2 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Zniesławienie, w Kodeksie karnym nazywane pomówieniem, polega na przypisaniu innej osobie, grupie, instytucji lub firmie postępowania lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania. W polskim prawie jest to przestępstwo z art. 212 KK, ścigane co do zasady z oskarżenia prywatnego. Od pomówienia (zniesławienia) odróżnia się znieważenie z art. 216 KK, które dotyczy obraźliwych wypowiedzi godzących w godność, a nie w dobre imię.
Art. 212 KK — na czym polega pomówienie
Zgodnie z art. 212 § 1 KK, kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Typ kwalifikowany z art. 212 § 2 KK dotyczy pomówienia za pomocą środków masowego komunikowania (np. prasy, telewizji, internetu) i jest zagrożony grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku. Sąd może ponadto orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny (art. 212 § 3 KK).
Obrona oskarżonego — kontratyp z art. 213 KK
Nie każde negatywne stwierdzenie jest zniesławieniem. Art. 213 KK przewiduje kontratypy: nie popełnia przestępstwa, kto czyni zarzut niepubliczny i prawdziwy. Przy zarzucie publicznym dotyczącym postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną lub służącym obronie społecznie uzasadnionego interesu konieczne jest, by zarzut był prawdziwy. Ciężar wykazania prawdziwości spoczywa na osobie stawiającej zarzut. To pokazuje, że obrona oparta na prawdzie i działaniu w interesie społecznym może uwolnić od odpowiedzialności — co ma istotne znaczenie m.in. dla dziennikarzy i sygnalistów.
Postępowanie z oskarżenia prywatnego
Zniesławienie ścigane jest z oskarżenia prywatnego — to pokrzywdzony, a nie prokurator, wnosi i popiera akt oskarżenia. Pokrzywdzony sam gromadzi dowody (dokumenty, zeznania świadków, nagrania, zrzuty ekranu) wykazujące treść pomówienia i jego skutek. Skargę można też złożyć ustnie lub pisemnie na Policji, która ma obowiązek ją przyjąć i przekazać sądowi (art. 488 Kodeksu postępowania karnego). Obok drogi karnej pokrzywdzony może dochodzić ochrony dóbr osobistych w postępowaniu cywilnym (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego) — żądając przeprosin, usunięcia skutków naruszenia oraz zadośćuczynienia.
Najczęstsze pytania
Czy zniesławienie w internecie jest karalne?
Tak. Pomówienie za pomocą środków masowego komunikowania, w tym internetu i mediów społecznościowych, podlega kwalifikowanej odpowiedzialności z art. 212 § 2 KK — grozi za nie grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
Jaki jest termin na wniesienie sprawy o zniesławienie?
W sprawach z oskarżenia prywatnego skargę można wnieść w ciągu roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o sprawcy, nie później niż 3 lata od popełnienia czynu (art. 101 § 2 KK). Po upływie tych terminów karalność ustaje. Warto działać szybko.
Czym różni się zniesławienie od znieważenia?
Zniesławienie (art. 212 KK) to przypisanie komuś postępowania lub cech podważających jego dobre imię i zaufanie. Znieważenie (art. 216 KK) to obraźliwe, poniżające zachowanie godzące w godność osobistą, np. wyzwiska. Oba ścigane są z oskarżenia prywatnego.
Czy prawda jest obroną w sprawie o pomówienie?
Tak. Na podstawie art. 213 KK nie popełnia przestępstwa, kto stawia zarzut prawdziwy w obronie społecznie uzasadnionego interesu (a zarzut niepubliczny — gdy jest prawdziwy). Ciężar wykazania prawdziwości zarzutu spoczywa jednak na osobie, która go postawiła.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę