Co grozi za zniesławienie w Polsce?

Zniesławienie to jedno z przestępstw przeciwko czci, uregulowane w art. 212 Kodeksu karnego. Polega na pomówieniu osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Nie chodzi o każdą krytyczną wypowiedź, lecz o przypisanie konkretnych, sprawdzalnych zarzutów, które godzą w dobre imię. Przestępstwo jest dokonane już z chwilą, gdy pomawiająca treść dotrze do choćby jednej osoby trzeciej.

Jakie kary przewiduje art. 212 Kodeksu karnego

Po nowelizacji z 2010 r. zniesławienie w typie podstawowym (art. 212 § 1 KK) zagrożone jest wyłącznie grzywną albo karą ograniczenia wolności. Kara pozbawienia wolności została z tego przepisu usunięta. Surowsza odpowiedzialność dotyczy zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania, w tym internetu (art. 212 § 2 KK) - tu możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku. Sąd może dodatkowo orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża lub na inny cel społeczny (art. 212 § 3 KK). Wysokość grzywny ustala się w stawkach dziennych według reguł art. 33 KK, a nie w sztywnej kwocie - dlatego nie należy podawać konkretnych górnych progów złotówkowych jako pewnika.

Tryb ścigania - oskarżenie prywatne

Zniesławienie jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że to pokrzywdzony, a nie prokurator, wnosi i popiera prywatny akt oskarżenia do sądu. Przedawnienie karalności w sprawach prywatnoskargowych jest skrócone: karalność ustaje, jeżeli od czasu popełnienia czynu upłynął rok od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od popełnienia czynu (art. 101 § 2 KK). Niezależnie od drogi karnej pokrzywdzony może dochodzić ochrony dóbr osobistych w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego, żądając m.in. przeprosin i zadośćuczynienia.

Kiedy nie ma przestępstwa - dowód prawdy

Kontratyp z art. 213 KK wyłącza bezprawność zniesławienia. Jeżeli zarzut postawiono niepublicznie i jest on prawdziwy, przestępstwa nie ma. Przy zarzucie publicznym dla bezkarności konieczne jest łącznie, by zarzut był prawdziwy oraz służył obronie społecznie uzasadnionego interesu lub dotyczył postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną. Jeśli zarzut dotyczy życia prywatnego lub rodzinnego, dowód prawdy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka albo demoralizacji małoletniego. To istotne: nie jest prawdą, że całość ciężaru dowodu spoczywa zawsze na oskarżonym - oskarżony powołuje się na kontratyp i wykazuje jego przesłanki, ale ramy tej obrony wyznacza właśnie art. 213 KK.