Ukrywanie się przed odbyciem kary - co grozi za niestawienie się do więzienia

Prawomocny wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności nie oznacza, że skazany trafia do zakładu karnego "od ręki". W większości spraw, w których nie zastosowano tymczasowego aresztowania, skazany dostaje wezwanie do dobrowolnego stawienia się w wyznaczonym zakładzie w określonym terminie. Część osób próbuje ten moment przeczekać, zmienić adres albo wyjechać za granicę, licząc na przedawnienie. To poważny błąd. Ukrywanie się przed odbyciem kary uruchamia całą maszynerię poszukiwawczą - od polecenia doprowadzenia, przez list gończy, po Europejski Nakaz Aresztowania - i realnie pogarsza sytuację skazanego, zamykając mu drogę do warunkowego zwolnienia. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda procedura, jakie przepisy Kodeksu karnego wykonawczego i Kodeksu karnego mają tu zastosowanie oraz dlaczego dobrowolne stawiennictwo niemal zawsze jest korzystniejsze niż ucieczka.

Wezwanie do stawienia się i jego skutki - art. 79 k.k.w.

Zgodnie z art. 79 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego skazanego na karę pozbawienia wolności sąd wzywa do stawienia się w wyznaczonym terminie w areszcie śledczym, położonym najbliżej miejsca jego stałego pobytu, wraz z dokumentem stwierdzającym tożsamość. Jeżeli skazany mimo prawidłowego wezwania nie stawił się w wyznaczonym terminie, sąd na podstawie art. 79 § 2 k.k.w. poleca jego doprowadzenie - czyli zatrzymanie przez policję i przymusowe odprowadzenie do zakładu karnego. Samo niestawienie się nie jest więc "automatycznie" osobnym przestępstwem, ale uruchamia środki przymusu. Jeżeli skazany dodatkowo ukrywa się lub jego miejsce pobytu jest nieznane, sąd może zarządzić poszukiwania, a w razie potrzeby wydać list gończy.

List gończy i poszukiwania - art. 279 k.p.k. w zw. z k.k.w.

Gdy skazany ukrywa się przed wykonaniem kary pozbawienia wolności, sąd lub prokurator może wydać za nim list gończy na zasadach przewidzianych w art. 279 Kodeksu postępowania karnego (stosowanym odpowiednio w postępowaniu wykonawczym). W liście gończym podaje się dane osoby, opis sprawy i wezwanie do udzielenia pomocy w ujęciu. Poszukiwania prowadzi policja - sprawdza adresy, kontakty rodzinne, dane meldunkowe, a sprawy trudniejsze trafiają do wyspecjalizowanych komórek poszukiwawczych. W praktyce skuteczne ukrywanie się jest coraz trudniejsze ze względu na rejestry, systemy informacyjne i współpracę służb. Czas spędzony w ukryciu nie liczy się na poczet kary - skazany i tak będzie musiał odbyć ją w całości, gdy zostanie ujęty.

Ucieczka z zakładu a samo ukrywanie się - art. 242 k.k.