Jaka jest kara za zaniedbywanie dziecka?

Zaniedbywanie dziecka oznacza niezapewnianie mu opieki, której wymaga jego zdrowie, bezpieczeństwo i prawidłowy rozwój. W polskim prawie nie ma jednego przepisu o nazwie „zaniedbanie dziecka” — w zależności od tego, na czym polega zaniechanie opiekuna, w grę wchodzą różne podstawy z Kodeksu karnego, Kodeksu wykroczeń oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Konsekwencje sięgają od grzywny, przez karę pozbawienia wolności, aż po ograniczenie lub odebranie władzy rodzicielskiej.

Narażenie dziecka na niebezpieczeństwo (art. 160 KK)

Jeżeli opiekun naraża dziecko na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, odpowiada na podstawie art. 160 Kodeksu karnego. Przy umyślnym narażeniu osoby, wobec której sprawca ma obowiązek opieki, grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (art. 160 §2 KK). Działanie nieumyślne jest zagrożone łagodniej — grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do roku (art. 160 §3 KK). Kluczowe jest istnienie obowiązku opieki, który po stronie rodzica wynika wprost z prawa rodzinnego.

Porzucenie małoletniego (art. 210 KK)

Porzucenie wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej 15 lat lub o osobę nieporadną jest przestępstwem z art. 210 Kodeksu karnego, zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli następstwem porzucenia jest śmierć tej osoby, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat (art. 210 §2 KK). Przepis chroni dzieci, które ze względu na wiek nie są w stanie samodzielnie zadbać o swoje bezpieczeństwo.

Niealimentacja i znęcanie się

Uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego to przestępstwo z art. 209 Kodeksu karnego. Jeżeli zaległość odpowiada co najmniej trzem świadczeniom okresowym, grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku; gdy sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych — do lat 2. Odrębnym, poważnym czynem jest znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub pozostającą pod opieką (art. 207 KK), zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a w typach kwalifikowanych surowiej.

Pozostawienie małego dziecka bez opieki i utrata władzy rodzicielskiej

Pozostawienie dziecka do lat 7 w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka jest wykroczeniem z art. 106 Kodeksu wykroczeń, zagrożonym grzywną albo naganą. Niezależnie od odpowiedzialności karnej sąd opiekuńczy może wkroczyć na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: przy zagrożeniu dobra dziecka ograniczyć władzę rodzicielską (art. 109 KRO), a w razie nadużywania władzy lub rażącego zaniedbywania obowiązków — pozbawić jej rodzica (art. 111 KRO). Te środki rodzinnoprawne służą ochronie dziecka, a nie ukaraniu rodzica.