Co zrobić, gdy firma prowadzi nielegalną działalność ubezpieczeniową lub bankową?

Działalność bankowa polegająca na gromadzeniu środków pieniężnych innych osób w celu udzielania kredytów lub obciążania ryzykiem tych środków wymaga zezwolenia. Podobnie działalność ubezpieczeniowa może być prowadzona tylko przez podmioty objęte nadzorem. Jeżeli podejrzewasz, że firma oferuje takie usługi bez uprawnień, masz konkretne narzędzia: dokumentację dowodów, zgłoszenie do nadzoru finansowego oraz roszczenia cywilne o zwrot nienależnie pobranych środków.

Udokumentuj nieprawidłowości

Zacznij od zebrania dowodów. Zachowaj umowy, regulaminy, korespondencję (także e-maile i wiadomości), materiały reklamowe oraz potwierdzenia wszystkich wpłat i transakcji. Sporządź notatki z dat, godzin i treści rozmów. Wartościowe są również relacje innych klientów, którzy zetknęli się z tą samą ofertą. Rzetelna dokumentacja jest podstawą zarówno zawiadomienia organów, jak i ewentualnego powództwa cywilnego.

Zgłoś sprawę do właściwych organów

Organem nadzoru nad rynkiem finansowym jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Prowadzenie działalności bankowej bez zezwolenia (art. 171 Prawa bankowego) jest zagrożone grzywną i karą pozbawienia wolności, a KNF może złożyć zawiadomienie o przestępstwie. Warto sprawdzić, czy podmiot widnieje na publicznej liście ostrzeżeń publicznych KNF. Sprawy nieuczciwych praktyk rynkowych i klauzul abuzywnych można też zgłaszać do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), a podejrzenie oszustwa (art. 286 KK) na policję lub do prokuratury. Bezpłatnego wsparcia udzielają miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów.

Odzyskanie pieniędzy i terminy

Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) nie wiążą konsumenta z mocy art. 385[1] Kodeksu cywilnego. Środki pobrane bez podstawy prawnej można odzyskać jako świadczenie nienależne na podstawie art. 405 i art. 410 KC, a szkody wynikłe z nienależytego wykonania umowy na podstawie art. 471 KC. Ważna korekta: od 9 lipca 2018 r. ogólny termin przedawnienia roszczeń wynosi 6 lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i świadczeń okresowych 3 lata (art. 118 KC). Wcześniejszy 10-letni termin dotyczy jedynie roszczeń powstałych i nieprzedawnionych przed tą datą, na zasadach przepisów przejściowych. Termin liczony dla konsumenta kończy się z upływem ostatniego dnia roku kalendarzowego.