Naruszenie praw autorskich i patentów - konsekwencje prawne

Twórczość i wynalazczość są w Polsce chronione na dwóch odrębnych płaszczyznach: prawem autorskim oraz prawem własności przemysłowej. Naruszenie tych praw - plagiat, nielegalne kopiowanie, bezprawne korzystanie z cudzego wynalazku - może pociągać za sobą zarówno roszczenia cywilne, jak i odpowiedzialność karną. Poniżej wyjaśniamy podstawowe ramy prawne i to, czego może dochodzić poszkodowany.

Ochrona praw autorskich

Podstawą jest ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepisy karne tej ustawy (art. 115-119) penalizują m.in. przywłaszczenie autorstwa lub wprowadzenie w błąd co do autorstwa (plagiat - art. 115), bezprawne rozpowszechnianie cudzego utworu (art. 116) oraz bezprawne zwielokrotnianie w celu rozpowszechniania (art. 117). Górne granice kar sięgają, w zależności od typu czynu i np. uczynienia z naruszenia stałego źródła dochodu, nawet kilku lat pozbawienia wolności. Ochrona prawnoautorska powstaje automatycznie z chwilą ustalenia utworu - nie wymaga rejestracji.

Ochrona patentów i własności przemysłowej

Wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe i znaki towarowe chroni ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej. W odróżnieniu od prawa autorskiego ochrona patentowa nie powstaje automatycznie - wymaga zgłoszenia i udzielenia patentu przez Urząd Patentowy RP. Patent daje wyłączne prawo korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Ustawa przewiduje zarówno roszczenia cywilne, jak i przepisy karne (m.in. dotyczące naruszenia praw twórcy projektu czy bezprawnego oznaczania), choć część czynów ścigana jest na wniosek pokrzywdzonego.

Roszczenia cywilne i rola kancelarii

Niezależnie od odpowiedzialności karnej, uprawniony może dochodzić roszczeń cywilnych: zaniechania naruszania, usunięcia jego skutków, wydania uzyskanych korzyści oraz naprawienia szkody - na zasadach ogólnych albo przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Sprawy te są prowadzone przez wyspecjalizowane sądy do spraw własności intelektualnej. Kancelaria specjalizująca się w IP może pomóc w wezwaniu do zaniechania naruszeń, negocjacjach licencyjnych, zabezpieczeniu dowodów oraz reprezentacji w sporze.