Jakie kary grożą instytucji finansowej za nieprzestrzeganie FATCA i CRS?

FATCA i CRS to dwa systemy automatycznej wymiany informacji o rachunkach finansowych, które mają ograniczać uchylanie się od opodatkowania. FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) to amerykańskie regulacje dotyczące rachunków powiązanych z USA, a CRS (Common Reporting Standard) to standard OECD wdrożony w Polsce ustawą z 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami. Instytucje finansowe - banki, TFI, zakłady ubezpieczeń - muszą identyfikować rachunki nierezydentów i raportować je do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Niedopełnienie tych obowiązków rodzi konkretne sankcje, ale ich wysokość zależy od tego, o który system chodzi.

Kary w polskim systemie CRS

Polska ustawa o wymianie informacji podatkowych przewiduje wobec raportującej instytucji finansowej karę pieniężną nakładaną przez Szefa KAS - co do zasady w wysokości do 1 000 000 zł - za niedopełnienie obowiązków w zakresie procedur należytej staranności, identyfikacji rachunków czy przekazywania informacji. Niezależnie od tego osoby odpowiedzialne mogą podlegać odpowiedzialności karnej skarbowej na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. Warto podkreślić, że spotykane w obiegu kwoty '1 mln euro' lub 'dwukrotność uzyskanych korzyści' pochodzą z regulacji innych państw lub z unijnych dyrektyw - nie są to stawki przewidziane wprost w polskiej ustawie.

Sankcje FATCA - to domena prawa amerykańskiego

Skutki naruszenia FATCA mają inny charakter, bo wynikają z prawa USA, a nie z polskich kar pieniężnych. Najważniejsza sankcja to 30% podatek u źródła (withholding tax) potrącany od niektórych płatności pochodzących ze źródeł amerykańskich na rzecz instytucji, która nie wypełnia obowiązków FATCA. W praktyce dla instytucji nieprzestrzegającej zasad oznacza to realne ograniczenie dostępu do amerykańskiego rynku finansowego i pogorszenie relacji z bankami korespondentami. Pojawiające się kwoty grzywien w dolarach (np. 10 000 czy 50 000 USD) odnoszą się do sankcji nakładanych w systemie amerykańskim na podmioty bezpośrednio podlegające IRS i nie powinny być automatycznie przenoszone na polskie instytucje raportujące za pośrednictwem KAS.

Jak ograniczyć ryzyko

Podstawą jest wdrożenie i utrzymywanie procedur należytej staranności (due diligence), poprawna identyfikacja rezydencji podatkowej klientów, rzetelne prowadzenie dokumentacji oraz terminowe składanie informacji do KAS. Pomaga wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za zgodność, regularne szkolenia personelu i wewnętrzne audyty. Poza sankcjami finansowymi w grę wchodzi ryzyko reputacyjne i zwiększona kontrola organów - dlatego compliance traktuje się dziś jako element zarządzania ryzykiem, a nie jedynie formalność.