Kiedy sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności?

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności to instytucja, która pozwala skazanemu rozpocząć odbywanie kary później niż wynikałoby to z prawomocnego wyroku. Nie jest to darowanie kary ani jej zawieszenie — kara nadal podlega wykonaniu, jedynie jej rozpoczęcie zostaje przesunięte w czasie. Podstawą prawną są art. 150–151 Kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.). Ustawa rozróżnia odroczenie obligatoryjne (obowiązkowe) i fakultatywne (zależne od uznania sądu).

Odroczenie obowiązkowe – choroba psychiczna i ciężka choroba

Zgodnie z art. 150 § 1 k.k.w. sąd odracza wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym może zagrażać jego życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. W tej sytuacji odroczenie nie zależy od uznania sądu — odroczenie trwa do czasu ustania przeszkody, a stan zdrowia ocenia się zwykle w oparciu o opinię biegłego lekarza.

Odroczenie fakultatywne – zbyt ciężkie skutki i inne przesłanki

Na podstawie art. 151 § 1 k.k.w. sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do roku, jeżeli jej natychmiastowe wykonanie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Wobec kobiety ciężarnej oraz osoby samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka. Odrębną przesłanką jest przeludnienie — sąd może odroczyć karę do roku, gdy liczba osadzonych w skali kraju przekracza ogólną pojemność zakładów karnych i aresztów. Odroczenie może być udzielane kilkakrotnie, jednak łączny okres nie może przekroczyć limitów wskazanych w ustawie.

Obowiązki w okresie odroczenia i wniosek

Odraczając wykonanie kary, sąd może (art. 151 § 4 k.k.w.) zobowiązać skazanego do podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej, zgłaszania się do wskazanej jednostki Policji w określonych odstępach czasu lub poddania się leczeniu, rehabilitacji albo udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych. Wniosek o odroczenie składa się do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji; mogą go złożyć m.in. skazany, jego obrońca lub prokurator. Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 80 zł, przy czym w uzasadnionych przypadkach sąd może zwolnić skazanego z kosztów. Niewywiązanie się z nałożonych obowiązków lub ustanie przyczyny odroczenia może skutkować jego odwołaniem.