Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności: kiedy i jak je uzyskać?

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności to instytucja, która pozwala skazanemu na czasowe przesunięcie momentu rozpoczęcia odbywania kary. Reguluje ją Kodeks karny wykonawczy (KKW), a nie - jak błędnie sugerują niektóre opracowania - 'kodeks wykonawczy kar'. Wyróżnia się dwie podstawy: odroczenie obligatoryjne (art. 150 KKW) i fakultatywne (art. 151 KKW). Poniżej wyjaśniamy zasady i rolę obrońcy. Tekst ma charakter ogólny i nie zastępuje porady prawnej.

Odroczenie obligatoryjne - art. 150 KKW

Sąd odracza wykonanie kary w razie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonanie kary - aż do ustania przeszkody (art. 150 KKW). Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie karnym mogłoby zagrażać życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. To odroczenie ma charakter obowiązkowy - jeśli przesłanka jest spełniona i wykazana (zwłaszcza dokumentacją medyczną), sąd musi je zastosować.

Odroczenie fakultatywne - art. 151 KKW

Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres do roku, jeżeli natychmiastowe jej wykonanie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki (art. 151 KKW). W przypadku skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka. To odroczenie zależy od oceny sądu (jest uznaniowe), dlatego siła argumentacji i dokumentacji ma tu kluczowe znaczenie.

Rola obrońcy i obowiązki w okresie odroczenia

Obrońca lub pełnomocnik ocenia, która podstawa odroczenia wchodzi w grę, gromadzi dokumentację (zaświadczenia lekarskie, dowody sytuacji rodzinnej i majątkowej) oraz przygotowuje wniosek z uzasadnieniem. Odraczając wykonanie kary, sąd może - na podstawie art. 151 par. 4 KKW - zobowiązać skazanego do podjęcia starań o pracę, nauki czy poddania się leczeniu. Niewykonanie tych obowiązków albo ustanie przyczyny odroczenia może skutkować jego odwołaniem. Wniosek o odroczenie można składać ponownie, powołując nowe okoliczności.