Jak bronić się w sprawie o naruszenie praw własności intelektualnej?

Spór o naruszenie praw własności intelektualnej w Polsce toczy się na styku dwóch ustaw: prawa autorskie i prawa pokrewne reguluje ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a znaki towarowe, patenty i wzory przemysłowe — ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Skuteczna obrona zaczyna się od ustalenia, którego prawa dotyczy zarzut, bo każde z nich ma odrębne przesłanki naruszenia i odrębne kontrargumenty. Od 1 lipca 2020 r. spory te rozpoznają wyspecjalizowane sądy do spraw własności intelektualnej (wydziały w wybranych sądach okręgowych), a w sprawach skomplikowanych technicznie — Sąd Okręgowy w Warszawie.

Czego dotyczy zarzut: prawo autorskie, znak towarowy, patent

Naruszenie praw autorskich polega na korzystaniu z cudzego utworu (kopiowaniu, rozpowszechnianiu, opracowaniu) bez zgody twórcy lub poza granicami dozwolonego użytku. Autorskie prawa majątkowe trwają co do zasady przez całe życie twórcy i 70 lat po jego śmierci (art. 36 ustawy o prawie autorskim). Naruszenie znaku towarowego to bezprawne używanie w obrocie oznaczenia identycznego lub podobnego do zarejestrowanego znaku, jeśli grozi to wprowadzeniem odbiorców w błąd (art. 296 Prawa własności przemysłowej); prawo ochronne na znak trwa 10 lat i jest odnawialne. Naruszenie patentu to wytwarzanie, używanie lub wprowadzanie do obrotu rozwiązania objętego patentem bez zgody uprawnionego (art. 66 i 287 PWP); patent trwa 20 lat od daty zgłoszenia. Trafna kwalifikacja decyduje o linii obrony.

Linie obrony dostępne na gruncie prawa polskiego

Pierwsza grupa argumentów podważa samo naruszenie: wykazanie, że oznaczenia lub rozwiązania nie są podobne w stopniu rodzącym ryzyko konfuzji, że utwór powstał samodzielnie, albo że korzystanie mieści się w granicach dozwolonego użytku (art. 23-35 ustawy o prawie autorskim — m.in. cytat, użytek osobisty, cele dydaktyczne i naukowe). Polskie prawo nie zna amerykańskiej klauzuli "fair use" — dozwolony użytek to zamknięte, opisane w ustawie przypadki, więc obrona musi wskazać konkretny przepis. Druga grupa to tzw. prawo używacza uprzedniego: kto przed datą zgłoszenia w dobrej wierze korzystał z wynalazku albo używał oznaczenia na obszarze RP, może co do zasady korzystać z niego dalej w dotychczasowym zakresie (art. 71 oraz art. 160 PWP). Trzecia możliwość to podważanie ważności samego prawa — np. wniosek o unieważnienie patentu lub prawa ochronnego na znak przed Urzędem Patentowym RP.

Dowody, terminy i koszty