Fałszowanie dokumentów i podpisów elektronicznych - co grozi i jak wygląda obrona?

Fałszerstwo dokumentu to jedno z częstszych przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów. Obejmuje podrobienie lub przerobienie dokumentu w celu użycia go za autentyczny, a także posłużenie się takim dokumentem. Coraz częściej dotyczy to również środowiska cyfrowego - podpisów elektronicznych i dokumentów w formie elektronicznej.

Co mówi art. 270 Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 270 §1 Kodeksu karnego, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 §2a KK) możliwa jest grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat. Odrębnie karane jest poświadczenie nieprawdy w dokumencie (art. 271 KK) oraz wyłudzenie poświadczenia nieprawdy (art. 272 KK). Kluczowy dla odpowiedzialności jest zamiar - działanie w celu użycia dokumentu za autentyczny.

Podpis elektroniczny w świetle prawa

Kwalifikowany podpis elektroniczny ma na gruncie prawa skutek równoważny podpisowi własnoręcznemu - wynika to z unijnego rozporządzenia eIDAS oraz ustawy o usługach zaufania i identyfikacji elektronicznej. Nieuprawnione wytworzenie lub użycie cudzego podpisu elektronicznego może wyczerpywać znamiona fałszerstwa dokumentu, a często łączy się z przestępstwami komputerowymi (np. art. 267 KK - bezprawne uzyskanie informacji). Weryfikacja autentyczności podpisu elektronicznego opiera się na analizie certyfikatu i danych technicznych, a nie na badaniu grafologicznym.

Na czym polega obrona oskarżonego

Obrońca analizuje przede wszystkim zamiar - bez wykazania działania w celu użycia dokumentu za autentyczny trudno przypisać sprawstwo. Kolejne linie obrony to istnienie upoważnienia do złożenia podpisu, zakwestionowanie opinii biegłego z zakresu badania dokumentów (grafologia, badania techniczne) oraz wskazanie błędów proceduralnych przy zbieraniu dowodów. W sprawach o mniejszej wadze możliwe są instytucje łagodzące, np. dobrowolne poddanie się karze (art. 387 KPK) czy warunkowe umorzenie postępowania.