
Co zrobić przy oszustwie podczas zakupów online?
Prawo konsumenckie · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Oszustwo przy zakupach online - opłacenie towaru, który nigdy nie dociera, fałszywy sklep czy podszywanie się pod sprzedawcę - to w polskim prawie przestępstwo oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli padłeś ofiarą, liczy się szybkość i porządne udokumentowanie sprawy. Poniżej kroki, które warto wykonać w odpowiedniej kolejności.
Zbierz dowody
Zanim podejmiesz dalsze działania, zabezpiecz wszystko, co dotyczy transakcji: korespondencję ze sprzedawcą (e-maile, czaty, SMS-y), zrzuty ekranu z ogłoszenia i opisu produktu, potwierdzenie płatności, numer rachunku odbiorcy, faktury i wyciągi bankowe. Warto zanotować daty i sposoby kontaktu ze sprzedawcą - pokazuje to, że próbowałeś rozwiązać sprawę polubownie. Komplet dowodów przyda się zarówno policji, jak i bankowi.
Zgłoś przestępstwo i powiadom bank
Oszustwo zgłoś na policję lub do prokuratury, składając zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - można to zrobić osobiście, pisemnie lub w niektórych przypadkach elektronicznie. Równolegle powiadom swój bank lub dostawcę usług płatniczych. W przypadku transakcji nieautoryzowanej (czyli takiej, na którą nie wyraziłeś zgody - np. po kradzieży danych karty) ustawa o usługach płatniczych przewiduje obowiązek zwrotu środków przez dostawcę, a zgłoszenia takiej transakcji można dokonać w terminie do 13 miesięcy od jej obciążenia (art. 44 ust. 2 ustawy). Uwaga: jeśli sam dobrowolnie wykonałeś przelew do oszusta, transakcja jest formalnie autoryzowana i odzyskanie pieniędzy bywa trudniejsze - tym ważniejsze są droga karna i ewentualne roszczenia cywilne.
Zawiadom UOKiK i poznaj swoje prawa
O nieuczciwych praktykach przedsiębiorcy można zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Bezpłatną pomoc indywidualną oferują też rzecznicy konsumentów i infolinia konsumencka. Prawa kupującego wynikają nie z Kodeksu karnego, lecz z ustawy o prawach konsumenta (m.in. prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie 14 dni) oraz z Kodeksu cywilnego (rękojmia, odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową). Znajomość tych przepisów pomaga odróżnić zwykły spór z uczciwym sprzedawcą od rzeczywistego oszustwa.
Najczęstsze pytania
Pod jaki przepis podpada oszustwo internetowe?
Pod art. 286 Kodeksu karnego (oszustwo), zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Sprawca wprowadza pokrzywdzonego w błąd, aby doprowadzić go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem - dokładnie to dzieje się przy fałszywych sklepach czy nieistniejących towarach.
Ile mam czasu na zgłoszenie nieautoryzowanej transakcji bankowi?
Zgłoszenia transakcji nieautoryzowanej można dokonać w terminie do 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku (art. 44 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych). W praktyce reaguj jak najszybciej - opóźnienie może utrudnić dochodzenie i ocenę, czy nie doszło do rażącego niedbalstwa po Twojej stronie.
Czy odzyskam pieniądze, jeśli sam zrobiłem przelew oszustowi?
Jest to trudniejsze niż przy transakcji nieautoryzowanej, bo formalnie sam autoryzowałeś płatność. Pozostaje droga karna (zawiadomienie o przestępstwie z art. 286 KK), próba zatrzymania środków przez bank oraz roszczenie cywilne o zwrot. Im szybciej zgłosisz sprawę, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy.
Gdzie zgłosić nieuczciwego sprzedawcę poza policją?
Do UOKiK (zawiadomienie o praktykach naruszających zbiorowe interesy konsumentów) oraz do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, który udziela bezpłatnej pomocy indywidualnej. Pomocna bywa też platforma ostrzeżeń i lista ostrzeżeń publicznych KNF, jeśli sprawa dotyczy oszustw finansowych.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę