Co zrobić przy oszustwie podczas zakupów online?

Oszustwo przy zakupach online - opłacenie towaru, który nigdy nie dociera, fałszywy sklep czy podszywanie się pod sprzedawcę - to w polskim prawie przestępstwo oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Jeśli padłeś ofiarą, liczy się szybkość i porządne udokumentowanie sprawy. Poniżej kroki, które warto wykonać w odpowiedniej kolejności.

Zbierz dowody

Zanim podejmiesz dalsze działania, zabezpiecz wszystko, co dotyczy transakcji: korespondencję ze sprzedawcą (e-maile, czaty, SMS-y), zrzuty ekranu z ogłoszenia i opisu produktu, potwierdzenie płatności, numer rachunku odbiorcy, faktury i wyciągi bankowe. Warto zanotować daty i sposoby kontaktu ze sprzedawcą - pokazuje to, że próbowałeś rozwiązać sprawę polubownie. Komplet dowodów przyda się zarówno policji, jak i bankowi.

Zgłoś przestępstwo i powiadom bank

Oszustwo zgłoś na policję lub do prokuratury, składając zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - można to zrobić osobiście, pisemnie lub w niektórych przypadkach elektronicznie. Równolegle powiadom swój bank lub dostawcę usług płatniczych. W przypadku transakcji nieautoryzowanej (czyli takiej, na którą nie wyraziłeś zgody - np. po kradzieży danych karty) ustawa o usługach płatniczych przewiduje obowiązek zwrotu środków przez dostawcę, a zgłoszenia takiej transakcji można dokonać w terminie do 13 miesięcy od jej obciążenia (art. 44 ust. 2 ustawy). Uwaga: jeśli sam dobrowolnie wykonałeś przelew do oszusta, transakcja jest formalnie autoryzowana i odzyskanie pieniędzy bywa trudniejsze - tym ważniejsze są droga karna i ewentualne roszczenia cywilne.

Zawiadom UOKiK i poznaj swoje prawa

O nieuczciwych praktykach przedsiębiorcy można zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Bezpłatną pomoc indywidualną oferują też rzecznicy konsumentów i infolinia konsumencka. Prawa kupującego wynikają nie z Kodeksu karnego, lecz z ustawy o prawach konsumenta (m.in. prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie 14 dni) oraz z Kodeksu cywilnego (rękojmia, odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową). Znajomość tych przepisów pomaga odróżnić zwykły spór z uczciwym sprzedawcą od rzeczywistego oszustwa.