Wezwanie z art. 134 k.k. (zamach na życie Prezydenta RP) – co dalej?

Art. 134 Kodeksu karnego należy do przestępstw przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej i chroni życie Prezydenta RP jako głowy państwa. Zarzut z tego przepisu jest jednym z najpoważniejszych w całym systemie prawa karnego, dlatego otrzymanie wezwania w takiej sprawie wymaga natychmiastowego skorzystania z pomocy obrońcy. Poniżej wyjaśniamy, co przepis obejmuje, jakie kary realnie grożą i jakie kroki warto podjąć.

Co dokładnie penalizuje art. 134 k.k.

Zgodnie z art. 134 k.k. karze podlega ten, kto dopuszcza się zamachu na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis chroni konkretną osobę pełniącą najwyższy urząd w państwie i odnosi się do zamachu na życie, a nie do dowolnej krytyki czy znieważenia. Warto odróżnić go od art. 135 k.k., który penalizuje czynną napaść na Prezydenta oraz jego publiczne znieważenie – są to czyny mniej poważne, zagrożone łagodniej. Sama kwalifikacja zachowania pod art. 134 wymaga ustalenia zamiaru pozbawienia życia, co w praktyce jest przedmiotem szczegółowego postępowania dowodowego.

Jaka kara grozi – stan po nowelizacji

Po nowelizacji obowiązującej od 1 października 2023 r. zamach na życie Prezydenta RP z art. 134 k.k. jest zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12 albo karą dożywotniego pozbawienia wolności. Wcześniej przepis przewidywał dodatkowo karę 25 lat pozbawienia wolności, jednak ta odrębna kara została zniesiona w ramach szerszej reformy katalogu kar. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym sąd, skazując za to przestępstwo, orzeka terminową karę pozbawienia wolności (od 12 do 30 lat) albo dożywocie. To jedno z najsurowszych zagrożeń karą w polskim Kodeksie karnym.

Prawa osoby, której postawiono zarzut

Każdej osobie, której dotyczy postępowanie, przysługują gwarancje procesowe niezależnie od ciężaru zarzutu. Najważniejsze to prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z obrońcy oraz prawo do odmowy składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania bez ponoszenia z tego tytułu negatywnych konsekwencji (art. 6 i art. 175 k.p.k.). W sprawach o zbrodnie zagrożone najsurowszymi karami udział obrońcy jest obowiązkowy (obrona obligatoryjna na podstawie art. 80 k.p.k.). Domniemanie niewinności obowiązuje do prawomocnego wyroku, a ciężar udowodnienia winy spoczywa na oskarżeniu.