Czym są przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu w Kodeksie karnym?

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu uregulowane są w rozdziale XIX Kodeksu karnego. Należą do najpoważniejszych czynów zabronionych, a ich kwalifikacja zależy od skutku (śmierć, ciężki, średni lub lekki uszczerbek na zdrowiu) oraz od strony podmiotowej - czy sprawca działał umyślnie, czy nieumyślnie. Poniżej porządkujemy najważniejsze typy i ich aktualne zagrożenie karą, bo w obiegu funkcjonuje wiele nieścisłości co do numerów artykułów i wysokości kar.

Przestępstwa przeciwko życiu

Zabójstwo (art. 148 § 1 k.k.) zagrożone jest karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 10 lat, karą 25 lat albo dożywotniego pozbawienia wolności; typy kwalifikowane (np. ze szczególnym okrucieństwem) są zagrożone jeszcze surowiej. Dzieciobójstwo, czyli zabicie dziecka przez matkę w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu (art. 149 k.k.), zagrożone jest karą od 3 miesięcy do 5 lat. Nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 k.k.) podlega karze od 3 miesięcy do 5 lat. Namowa lub udzielenie pomocy do samobójstwa (art. 151 k.k.) zagrożone jest karą od 3 miesięcy do 5 lat. Tzw. eutanazja, czyli zabicie człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia (art. 150 k.k.), podlega karze od 3 miesięcy do 5 lat, z możliwością nadzwyczajnego złagodzenia.

Przestępstwa przeciwko zdrowiu

Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156 k.k.) - np. pozbawienie wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia albo ciężkiej choroby - po nowelizacji z 2019 r. zagrożone jest karą od 3 do 20 lat pozbawienia wolności; jeżeli następstwem jest śmierć, kara wynosi nie mniej niż 5 lat. Działanie nieumyślne podlega karze do 3 lat. Średni i lekki uszczerbek na zdrowiu (rozstrój zdrowia powyżej lub do 7 dni) reguluje art. 157 k.k. Udział w bójce lub pobiciu, w których naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo, jest karany na podstawie art. 158 k.k. (typ podstawowy do 3 lat, surowiej przy ciężkich następstwach), a użycie niebezpiecznego narzędzia w bójce lub pobiciu - na podstawie art. 159 k.k.

Najczęstsze błędy w opisach tych przestępstw

W internecie krąży wiele uproszczonych tabel, które mylą numery artykułów - przypisują np. ciężki uszczerbek do art. 155 lub 157, a zabójstwu wskazują karę '10 lat do dożywocia'. To nieścisłości. Dla rzetelnej oceny zawsze należy sięgnąć do aktualnego brzmienia Kodeksu karnego, ponieważ zagrożenia karą bywają nowelizowane (jak art. 156 i 148 w ostatnich latach). Konkretną kwalifikację czynu w danej sprawie ustala prokurator i sąd na podstawie zebranych dowodów.