Co grozi za fałszowanie podpisu? Kara z art. 270 Kodeksu karnego

Podrobienie cudzego podpisu w celu użycia dokumentu za autentyczny jest w Polsce przestępstwem stypizowanym w art. 270 Kodeksu karnego, określanym jako fałszerstwo materialne dokumentu. Wbrew obiegowym wyobrażeniom przepis ten nie dotyczy wyłącznie podpisów odręcznych: chroni autentyczność każdego dokumentu w rozumieniu prawa karnego. Konsekwencje są poważne, bo w typie podstawowym sprawcy grozi kara od grzywny aż do 5 lat pozbawienia wolności. W tym artykule wyjaśniamy, na czym dokładnie polega fałszerstwo, jakie kary realnie grożą, kiedy złożenie podpisu za inną osobę jest legalne, a kiedy staje się przestępstwem, oraz jak długo trwa przedawnienie. Uwaga: zarówno wysokość kar, jak i terminy przedawnienia w oryginalnej, krótkiej wersji tego wpisu były błędne; poniżej podajemy stan zgodny z polskim prawem.

Art. 270 Kodeksu karnego: na czym polega fałszerstwo dokumentu

Zgodnie z art. 270 § 1 k.k. karze podlega ten, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa. Podrobienie to stworzenie dokumentu (lub podpisu) wywołującego wrażenie, że pochodzi od innej osoby, na przykład nakreślenie cudzego nazwiska na umowie. Przerobienie to ingerencja w istniejący, autentyczny dokument, na przykład zmiana kwoty, daty lub dopisanie treści. Kluczowy jest tu znamienny cel: dokument musi być podrabiany lub przerabiany po to, by użyć go za autentyczny. Sam podpis jest dokumentem w rozumieniu prawa karnego, gdy stwierdza istotną okoliczność prawną. Co ważne, zgoda osoby, której podpis nakreślono, co do zasady nie wyłącza bezprawności czynu, ponieważ chronionym dobrem jest publiczne zaufanie do dokumentów, a nie tylko interes konkretnej osoby. Przestępstwo to jest ścigane z urzędu.

Jaka kara grozi za fałszerstwo podpisu

W typie podstawowym (art. 270 § 1 k.k.) grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Wbrew temu, co podawała wcześniejsza wersja artykułu, grzywna w polskim prawie karnym nie jest kwotą widełkową w rodzaju 10-2000 zł, lecz wymierza się ją w stawkach dziennych: sąd ustala liczbę stawek (co do zasady od 10 do 540) oraz wysokość jednej stawki (od 10 zł do 2000 zł), uwzględniając sytuację majątkową sprawcy (art. 33 k.k.). Realna grzywna może więc sięgać znacznie wyższych kwot niż sugerował oryginał. Istnieje też wypadek mniejszej wagi (art. 270 § 2a k.k.), zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2; sąd ocenia go z uwzględnieniem okoliczności czynu, jego ciężaru i skutków. Sąd przy wymiarze kary bierze pod uwagę między innymi rodzaj sfałszowanego dokumentu, rozmiar wyrządzonej szkody, motywację sprawcy i jego uprzednią karalność.