Co grozi za fałszowanie recept? Kary z art. 270 i 271 Kodeksu karnego

Fałszowanie recept to nie drobne wykroczenie, lecz poważne przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, które w polskim prawie karnym jest zagrożone karą pozbawienia wolności. Recepta jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14 Kodeksu karnego, a jej podrobienie, przerobienie albo użycie sfałszowanej recepty jako autentycznej wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 270 KK. Sprawa wygląda inaczej, gdy fałszu dopuszcza się sama osoba uprawniona do wystawiania recept (np. lekarz poświadczający nieprawdę co do ich treści) - wtedy w grę wchodzi art. 271 KK. Ten artykuł wyjaśnia, jakie konkretnie kary grożą za fałszowanie recept, kto i kiedy ponosi odpowiedzialność, jak fałszerstwo wygląda w czasach e-recepty, jakie obowiązki ma apteka oraz na czym może opierać się obrona osoby oskarżonej.

Recepta jako dokument - dlaczego jej fałszowanie to przestępstwo

Aby zrozumieć odpowiedzialność karną, trzeba wyjść od pojęcia dokumentu. Zgodnie z art. 115 § 14 KK dokumentem jest każdy przedmiot lub zapis na informatycznym nośniku, z którym wiąże się określone prawo albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Recepta - zarówno papierowa, jak i elektroniczna - spełnia tę definicję: uprawnia do nabycia leku, często z refundacją Narodowego Funduszu Zdrowia. Dlatego ingerencja w jej autentyczność (podrobienie pieczątki lekarza, podpisu, danych pacjenta, dopisanie leku) albo posłużenie się taką receptą godzi w wiarygodność obrotu dokumentami i podlega karze. Nie ma przy tym znaczenia, czy fałszerstwo udało się 'zrealizować' w aptece - karalne jest również samo użycie podrobionego dokumentu jako autentycznego.

Kara za podrobienie i użycie sfałszowanej recepty (art. 270 KK)

Podstawowym przepisem jest art. 270 § 1 KK: kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Karze tej podlega zarówno osoba, która recepta podrabia, jak i ta, która świadomie się nią posługuje (np. przedstawia ją w aptece) - co kluczowe dla osób, które same recepty nie wytworzyły, ale ją wykorzystały. Art. 270 § 2a KK przewiduje typ uprzywilejowany - dla wypadku mniejszej wagi grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2; sąd stosuje go, gdy okoliczności czynu i stopień jego społecznej szkodliwości są niewielkie. Karalne jest także samo przygotowanie do tego przestępstwa (art. 270 § 3 KK). Zagrożenie karą do 5 lat oznacza, że w odpowiednich sprawach możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 KK) wobec sprawcy niekaranego, gdy wina i społeczna szkodliwość nie są znaczne.