Jakie są kary za fałszowanie dokumentów w Polsce?
Prawo karne · 1 min czytania · Redakcja zaufanyprawnik.pl
Fałszowanie dokumentów (tzw. fałsz materialny dokumentu) jest w Polsce przestępstwem stypizowanym w art. 270 Kodeksu karnego. Czyn ten obejmuje zarówno podrobienie dokumentu (stworzenie nowego, fałszywego dokumentu mającego uchodzić za autentyczny), jak i przerobienie dokumentu autentycznego (nieuprawniona zmiana jego treści) - w obu wypadkach w celu użycia za autentyczny. Karze podlega też ten, kto takiego sfałszowanego dokumentu używa.
Kara za podrobienie i przerobienie dokumentu (art. 270 KK)
Zgodnie z art. 270 § 1 KK, kto w celu użycia za autentyczny podrabia lub przerabia dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 § 2a KK) sąd może orzec łagodniejszą karę - grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2. Z kolei czynności przygotowawcze, czyli sprowadzanie lub przechowywanie środków do popełnienia fałszerstwa (art. 270 § 3 KK), zagrożone są karą do 2 lat pozbawienia wolności.
Fałszowanie faktur - surowsze przepisy
Odrębne, znacznie surowsze przepisy dotyczą fałszowania faktur. Art. 270a KK penalizuje podrobienie lub przerobienie faktury w zakresie okoliczności mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej. Najsurowszy jest art. 277a KK - tzw. zbrodnia fakturowa: gdy łączna wartość faktur przekracza dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości (obecnie ponad 10 mln zł), sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 5 do 25 lat. Należy podkreślić, że ten najwyższy wymiar dotyczy właśnie faktur o ogromnej wartości, a nie zwykłego fałszerstwa dokumentu.
Tryb ścigania i sytuacja pokrzywdzonego
Przestępstwo z art. 270 KK jest ścigane z urzędu, co oznacza, że zawiadomienie złożone na policji lub w prokuraturze uruchamia postępowanie niezależnie od formalnego wniosku pokrzywdzonego. Osoba, która poniosła szkodę wskutek posłużenia się sfałszowanym dokumentem, może dochodzić naprawienia szkody - w ramach procesu karnego (np. środek kompensacyjny - obowiązek naprawienia szkody) albo w odrębnym postępowaniu cywilnym. Warto zabezpieczyć oryginalne dokumenty i korespondencję, które posłużą jako materiał dowodowy.
Najczęstsze pytania
Jaka kara grozi za sfałszowanie dokumentu?
Zgodnie z art. 270 § 1 Kodeksu karnego grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi sąd może wymierzyć karę łagodniejszą - do 2 lat pozbawienia wolności.
Czy fałszowanie dokumentów jest ścigane z urzędu?
Tak. Czyn z art. 270 KK ścigany jest z urzędu, więc zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uruchamia postępowanie bez potrzeby składania formalnego wniosku przez pokrzywdzonego.
Skąd bierze się kara do 25 lat za fałszerstwo?
Kara od 5 do 25 lat pozbawienia wolności nie dotyczy zwykłego fałszerstwa dokumentu, lecz tzw. zbrodni fakturowej z art. 277a KK - fałszowania faktur, których łączna wartość przekracza dziesięciokrotność mienia wielkiej wartości (ponad 10 mln zł).
Czy mogę bronić się sam w sprawie o fałszerstwo?
Formalnie tak, ale ze względu na surowość kar i skomplikowanie postępowania karnego warto skorzystać z pomocy obrońcy. Adwokat lub radca prawny może ocenić dowody, wskazać linię obrony (np. brak zamiaru, brak działania w celu użycia za autentyczny) i zadbać o zachowanie terminów procesowych.
Powiązane poradniki
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (art. 270, 270a, 277a)
- Art. 277a Kodeksu karnego - zbrodnia fakturowa (faktury o wartości ponad 10 mln zł)
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skonsultuj się ze zweryfikowanym prawnikiem.
Masz podobną sprawę?
Opisz ją — dobierzemy zweryfikowanego prawnika.
Zgłoś sprawę