Szpiegostwo korporacyjne w Polsce: jakie grożą kary i jak wygląda obrona

„Szpiegostwo korporacyjne" (nazywane też przemysłowym lub gospodarczym) to potoczne określenie bezprawnego pozyskiwania, ujawniania lub wykorzystywania cudzych tajemnic przedsiębiorstwa. W polskim prawie nie ma jednego przestępstwa o tej nazwie — odpowiedzialność rozkłada się na kilka aktów: ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Kodeks karny (przestępstwa przeciwko ochronie informacji), a niekiedy Kodeks cywilny i prawo pracy. Warto od razu wyjaśnić częste nieporozumienie: artykuły 130 i nast. Kodeksu karnego dotyczą szpiegostwa na rzecz obcego wywiadu (przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej), a nie wykradania know-how konkurentowi. Mylenie tych reżimów prowadzi do błędnej oceny ryzyka. Ten artykuł porządkuje, co realnie grozi za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa i jak budować obronę.

Tajemnica przedsiębiorstwa — co jest chronione

Punktem wyjścia jest definicja z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (u.z.n.k.). Tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje mające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji ani łatwo dostępne, oraz co do których uprawniony podjął — przy zachowaniu należytej staranności — działania w celu utrzymania ich w poufności. Praktyczny wniosek: jeśli firma nie wdrożyła żadnych zabezpieczeń (klauzul poufności, ograniczeń dostępu, oznaczeń „poufne"), trudno mówić o tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy — a to często bywa pierwszą linią obrony oskarżonego.

Odpowiedzialność karna z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Art. 23 u.z.n.k. penalizuje ujawnienie lub wykorzystanie cudzej tajemnicy przedsiębiorstwa. Zgodnie z ust. 1 — kto wbrew ciążącemu obowiązkowi ujawnia innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Tej samej karze podlega, kto uzyskał bezprawnie informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa i ją ujawnia lub wykorzystuje (ust. 2), a także — w typie kwalifikowanym — kto ujawnia lub wykorzystuje informację pozyskaną w toku świadczenia pracy lub pełnienia funkcji. Kluczowe znamiona obronne to: istnienie obowiązku poufności, bezprawność uzyskania oraz powstanie poważnej szkody. Przestępstwa te są co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego (art. 27 u.z.n.k.), co bywa istotne taktycznie.