Naruszenie patentu w Polsce: jakie masz prawa i roszczenia (art. 287 p.w.p.)

Kiedy konkurent bezprawnie wykorzystuje Twój opatentowany wynalazek, masz w Polsce realne narzędzia obrony, ale działają one inaczej niż w systemie amerykańskim. W polskim prawie nie istnieją "potrójne odszkodowania" (treble damages) ani kary liczone w dolarach. Ochronę patentu regulują przepisy ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (p.w.p.), a nie prawo autorskie. Patent to prawo wyłączne do zarobkowego lub zawodowego korzystania z wynalazku na terytorium Polski, udzielane na 20 lat od daty zgłoszenia (art. 63 p.w.p.). Poniżej wyjaśniamy, jakie roszczenia faktycznie przysługują uprawnionemu z patentu i jak skutecznie dochodzić swoich praw przed polskim sądem.

Czym jest patent i co realnie chroni

Patent udziela Urząd Patentowy RP na wynalazek, który jest nowy, ma poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania (art. 24 p.w.p.). Daje on uprawnionemu wyłączne prawo do korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na obszarze Polski (art. 63 p.w.p.). Ochrona jest terytorialna: polski patent działa w Polsce; aby chronić wynalazek za granicą, trzeba uzyskać patent europejski (EPO) lub patenty krajowe w innych państwach. Zakres ochrony wyznaczają zastrzeżenia patentowe (art. 63 ust. 2 p.w.p.) - liczy się ich brzmienie, a nie ogólny opis. Dlatego pierwszym krokiem w sporze jest zawsze ustalenie, czy działanie naruszyciela mieści się w zastrzeżeniach Twojego patentu.

Roszczenia cywilne za naruszenie patentu (art. 287 p.w.p.)

Podstawą roszczeń jest art. 287 ust. 1 Prawa własności przemysłowej. Uprawniony, którego patent naruszono, może żądać: 1) zaniechania naruszania, 2) wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia również 3) naprawienia wyrządzonej szkody. Szkodę naprawia się albo na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego (rzeczywista strata i utracone korzyści, art. 361 i 415 KC), albo - i to ułatwienie dla uprawnionego - przez zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej opłacie licencyjnej (tzw. licencja hipotetyczna), czyli temu, co naruszyciel zapłaciłby, gdyby zawarł legalną umowę licencyjną. Sąd może też orzec o podaniu wyroku do publicznej wiadomości oraz o przekazaniu na rzecz Skarbu Państwa lub zniszczeniu bezprawnie wytworzonych produktów. To są realne polskie środki, bez automatycznego potrajania odszkodowania.

Zabezpieczenie roszczeń, czyli jak szybko zatrzymać naruszenie