Naruszenie cudzego patentu w Polsce: jak wygląda obrona i jakie grożą roszczenia?

Korzystanie z cudzego wynalazku objętego patentem bez zgody uprawnionego rodzi w Polsce odpowiedzialność prawną. Wbrew obiegowej intuicji nie jest to jednak typowa sprawa karna, w której potrzebny jest "obrońca" – naruszenie patentu to przede wszystkim spór cywilny prowadzony na podstawie ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (p.w.p.). Rolą prawnika po stronie pozwanego jest wykazanie, że do naruszenia nie doszło, że patent jest nieważny albo że roszczenia są wygórowane.

Na czym polega naruszenie patentu

Patent daje uprawnionemu wyłączne prawo do zarobkowego lub zawodowego korzystania z wynalazku na terytorium Polski (art. 63 p.w.p.). Naruszeniem jest m.in. wytwarzanie, oferowanie, wprowadzanie do obrotu, używanie lub import produktu będącego przedmiotem wynalazku bez zgody uprawnionego. Zakres ochrony wyznaczają zastrzeżenia patentowe – to ich treść, a nie opis czy rysunki, decyduje o tym, czy dany produkt mieści się w granicach monopolu patentowego. Ocena naruszenia polega więc na porównaniu cech zastrzeżeń z cechami kwestionowanego produktu lub procesu.

Roszczenia uprawnionego z patentu

Zgodnie z art. 287 p.w.p. w razie naruszenia patentu uprawniony może żądać: zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści oraz – na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego – naprawienia wyrządzonej szkody. Sąd może też orzec o produktach i środkach użytych do naruszenia oraz o podaniu wyroku do publicznej wiadomości. Odpowiedzialność za samo naruszenie ma charakter obiektywny – co do zaniechania i wydania korzyści nie jest konieczne wykazanie winy; wina (umyślność lub niedbalstwo) ma natomiast znaczenie przy roszczeniu o naprawienie szkody.

Linie obrony przed zarzutem naruszenia

Typowe argumenty obrony to: wykazanie, że produkt nie realizuje wszystkich cech zastrzeżeń patentowych (brak naruszenia), powołanie się na uprzednie używanie wynalazku (art. 71 p.w.p.) albo na wyczerpanie prawa. Skuteczną strategią bywa też zakwestionowanie samego patentu – wniosek do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie patentu, jeśli wynalazek nie spełniał warunków zdolności patentowej (np. brak nowości). Jeżeli patent zostanie unieważniony, odpada podstawa roszczeń. Dobór argumentów wymaga analizy technicznej, dlatego często współpracuje się z rzecznikiem patentowym i biegłymi.