Fałszowanie dokumentów - art. 270 KK i obrona w sprawie

Zarzut z art. 270 Kodeksu karnego dotyczy tzw. fałszu materialnego dokumentu, czyli jego podrobienia (stworzenia od nowa imitacji autentycznego) lub przerobienia (zmiany treści prawdziwego dokumentu), a także posłużenia się takim dokumentem jako autentycznym. Najczęstsze przykłady to podrobienie cudzego podpisu na umowie, przerobienie danych w zaświadczeniu czy posłużenie się sfałszowanym dokumentem tożsamości. Kluczowe dla odpowiedzialności jest działanie w celu użycia dokumentu za autentyczny.

Co grozi za fałszowanie dokumentów

Zgodnie z art. 270 § 1 KK podrobienie lub przerobienie dokumentu w celu użycia za autentyczny (albo użycie takiego dokumentu) zagrożone jest grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W wypadku mniejszej wagi (art. 270 § 2a KK) sprawca podlega łagodniejszej karze - grzywnie, ograniczeniu wolności albo pozbawieniu wolności do 2 lat. Karalne jest również wypełnienie blankietu opatrzonego cudzym podpisem niezgodnie z wolą podpisanego (§ 2) oraz samo przygotowanie do tego przestępstwa (§ 3). O kwalifikacji jako wypadek mniejszej wagi decyduje sąd, oceniając okoliczności czynu.

Znaczenie zamiaru

Przestępstwo z art. 270 KK ma charakter umyślny i kierunkowy - sprawca musi działać w celu użycia dokumentu za autentyczny. Oznacza to, że samo omyłkowe lub nieświadome naniesienie zmiany, bez zamiaru wprowadzenia w błąd, nie wypełnia znamion tego czynu. Dlatego w sprawach o fałszerstwo centralne znaczenie ma wykazanie (lub podważenie) zamiaru. Warto pamiętać, że zgoda osoby, której podpis podrobiono, nie zawsze wyłącza bezprawność - liczy się to, czy dokument miał uchodzić za pochodzący od kogoś innego niż jego rzeczywisty wystawca.

Linie obrony i rola adwokata

W zależności od stanu faktycznego obrona może zmierzać do wykazania braku zamiaru użycia dokumentu za autentyczny, braku cech podrobienia lub przerobienia (np. dokument nie był autentyczny w rozumieniu prawa albo zmiana nie miała znaczenia dla jego mocy dowodowej) bądź do zakwalifikowania czynu jako wypadku mniejszej wagi. Obrońca może też dążyć do warunkowego umorzenia postępowania (art. 66 KK), jeśli spełnione są przesłanki, lub do dobrowolnego poddania się karze. Wczesny kontakt z adwokatem - jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego - pozwala zabezpieczyć dowody i przygotować spójną linię obrony.