Nielegalny handel produktami biobójczymi - kary i obrona w polskim prawie

Produkty biobójcze to substancje i preparaty służące do zwalczania organizmów szkodliwych - środki dezynfekujące, owadobójcze, gryzoniobójcze, konserwanty czy środki do odkażania powierzchni. W Polsce ich wprowadzanie do obrotu i stosowanie jest ściśle reglamentowane: nie wolno sprzedawać produktu biobójczego bez pozwolenia. Obrót produktem bez wymaganego zezwolenia, z nieprawidłowym oznakowaniem albo zawierającym niedozwoloną substancję czynną może skutkować zarówno odpowiedzialnością administracyjną (kary pieniężne, wycofanie z rynku), jak i karną. W tym artykule wyjaśniamy, jakie przepisy obowiązują w Polsce, jakie kary realnie grożą i jak adwokat lub radca prawny buduje obronę przedsiębiorcy lub sprzedawcy, wobec którego prowadzone jest postępowanie. Zwracamy uwagę, że obowiązuje tu prawo polskie i unijne, a nie - jak błędnie ujmują niektóre poradniki - przepisy brytyjskie.

Jakie przepisy regulują produkty biobójcze w Polsce

Podstawą jest ustawa z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych oraz - obowiązujące bezpośrednio w całej Unii Europejskiej, także w Polsce - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (tzw. BPR). Rozporządzenie unijne nie wymaga wdrożenia do prawa krajowego - stosuje się je wprost. Organem właściwym w Polsce jest Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), który wydaje pozwolenia i prowadzi Wykaz Produktów Biobójczych. System opiera się na dwóch etapach: najpierw zatwierdza się substancję czynną na poziomie UE, a następnie wydaje się pozwolenie na konkretny produkt. Bez tego pozwolenia (lub uproszczonego pozwolenia albo wpisu do wykazu) produktu nie wolno udostępniać na rynku ani stosować w obrocie profesjonalnym.

Kiedy handel produktami biobójczymi staje się nielegalny

Najczęstsze formy naruszeń to: wprowadzenie do obrotu produktu biobójczego bez pozwolenia URPL lub bez pozwolenia unijnego, sprzedaż produktu zawierającego substancję czynną, która nie została zatwierdzona, oferowanie produktu po wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia, a także obrót produktem z nieprawidłowym lub niepełnym oznakowaniem w języku polskim. Osobną kategorią jest import spoza UE produktów, które w Polsce nie mają statusu legalnego, oraz sprzedaż przez internet bez wymaganych zezwoleń. Coraz częściej przedmiotem postępowań są oferty na platformach handlu elektronicznego. Warto podkreślić, że przepisy chronią nie tylko porządek rynkowy, ale przede wszystkim zdrowie ludzi i środowisko - dlatego organy traktują te sprawy poważnie, niezależnie od tego, czy sprzedawca działał świadomie, czy wskutek nieznajomości regulacji.