Nielegalny obrót suplementami diety - jakie przepisy i kary obowiązują w Polsce?

Suplementy diety w Polsce nie są lekami - prawo traktuje je jako żywność i podporządkowuje przepisom ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz regulacjom unijnym. Oznacza to inne (i pod wieloma względami łagodniejsze) wymagania niż przy produktach leczniczych, ale nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za jakość, bezpieczeństwo i prawidłowe oznakowanie. Naruszenia mogą skutkować sankcjami administracyjnymi, a w poważniejszych przypadkach - odpowiedzialnością karną.

Obowiązek powiadomienia GIS i zasady wprowadzania na rynek

Przed pierwszym wprowadzeniem suplementu diety do obrotu przedsiębiorca ma obowiązek powiadomić Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS). W praktyce jest to procedura notyfikacji (zgłoszenia), a nie pełnego dopuszczenia czy 'rejestracji' produktu jak w przypadku leków - to częste uproszczenie. GIS może w toku postępowania wyjaśniającego zweryfikować skład i oznakowanie. Producent i podmiot wprowadzający odpowiadają za zgodność produktu z przepisami, w tym za dopuszczalne poziomy witamin, minerałów i innych składników oraz za prawidłowe etykietowanie.

Etykietowanie i zakaz wprowadzających w błąd oświadczeń zdrowotnych

Etykieta suplementu musi zawierać m.in. czytelny wykaz składników, zalecane spożycie i wymagane ostrzeżenia, a oznakowanie nie może wprowadzać konsumenta w błąd. Oświadczenia zdrowotne i żywieniowe podlegają unijnemu rozporządzeniu nr 1924/2006 - nie można przypisywać suplementom właściwości leczniczych ani sugerować, że zapobiegają chorobom lub je leczą. Nieprawidłowe lub fałszywe twierdzenia zdrowotne to jeden z najczęstszych obszarów ryzyka i podstawa działań organów nadzoru.

Ryzyko sankcji i kierunki obrony

W zależności od charakteru naruszenia konsekwencje mogą obejmować kary pieniężne nakładane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wycofanie produktu z obrotu, a w przypadku obrotu substancjami zakazanymi lub niebezpiecznymi - odpowiedzialność karną. Dokładny wymiar kary zależy od podstawy prawnej konkretnego czynu, dlatego trudno wskazać jedną uniwersalną stawkę. Obrona w takich sprawach często polega na podważaniu klasyfikacji produktu, wykazaniu zgodności z przepisami o bezpieczeństwie żywności lub braku zamiaru naruszenia prawa, a także na ocenie prawidłowości dowodów. Profilaktycznie kluczowe są audyty zgodności, weryfikacja składu i rzetelna dokumentacja receptur oraz umów z dostawcami.