Piractwo oprogramowania - jaka odpowiedzialność grozi i jak wybrać adwokata?

Piractwo komputerowe to nieuprawnione kopiowanie, rozpowszechnianie lub używanie programów chronionych prawem autorskim. W polskim systemie prawnym wiąże się z odpowiedzialnością na dwóch płaszczyznach - karnej i cywilnej - które mogą występować równolegle za ten sam czyn. Odpowiedzialność może dotyczyć nie tylko osób fizycznych, ale i przedsiębiorstw, w których pracownicy korzystają z nielegalnego oprogramowania na firmowym sprzęcie. Z tego względu zarówno osoby oskarżone, jak i firmy często potrzebują wsparcia prawnika wyspecjalizowanego w prawie własności intelektualnej.

Odpowiedzialność karna - art. 278 § 2 KK oraz ustawa o prawie autorskim

Uzyskanie cudzego programu komputerowego bez zgody uprawnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej jest przestępstwem zrównanym z kradzieżą - podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (art. 278 § 2 Kodeksu karnego). Odrębnie, nieuprawnione rozpowszechnianie cudzego utworu (np. udostępnianie kopii) jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności albo pozbawieniem wolności do lat 2 (art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), a utrwalanie lub zwielokrotnianie w celu rozpowszechniania - na podstawie art. 117 tej ustawy. To, który przepis znajdzie zastosowanie, zależy od charakteru czynu.

Odpowiedzialność cywilna

Niezależnie od postępowania karnego uprawniony z praw autorskich może dochodzić roszczeń cywilnych na podstawie art. 79 ustawy o prawie autorskim. Może żądać m.in. zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków oraz naprawienia szkody - na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia (opłaty licencyjnej), które byłoby należne za korzystanie z utworu. Mechanizm ten potwierdził Trybunał Konstytucyjny, uznając tzw. opłatę ryczałtową za zgodną z Konstytucją. Te same działania mogą więc skutkować jednocześnie sankcją karną i obowiązkiem zapłaty odszkodowania.

Linie obrony w sprawach o piractwo

Odpowiedzialność karna za czyny z art. 278 § 2 KK i art. 116-117 pr. aut. ma charakter umyślny, a w przypadku art. 278 § 2 KK wymaga działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Stąd kluczowe linie obrony to wykazanie braku zamiaru i braku celu zarobkowego, posiadanie ważnej licencji, działanie w błędzie co do legalności źródła lub nieświadome nabycie nielegalnej kopii od osoby trzeciej. Skuteczność obrony zależy od starannego zabezpieczenia dowodów - faktur, umów licencyjnych, korespondencji. Należy unikać samodzielnego składania oświadczeń przed konsultacją z prawnikiem.