Czym zajmuje się adwokat w sprawach o fałszywe oświadczenia majątkowe?

Fałszywe informacje o stanie majątkowym najczęściej kojarzą się z oświadczeniami majątkowymi składanymi przez funkcjonariuszy publicznych i osoby pełniące funkcje publiczne, ale dotyczą też innych pisemnych oświadczeń składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej. Podstawą odpowiedzialności jest tu art. 233 Kodeksu karnego. Adwokat ocenia, czy w ogóle doszło do podania nieprawdy, czy działanie było umyślne oraz jakie strategie obrony mają realne podstawy w okolicznościach sprawy.

Podstawa prawna: art. 233 Kodeksu karnego

Art. 233 § 1 KK przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Kluczowy dla oświadczeń majątkowych jest art. 233 § 6 KK, który nakazuje odpowiednio stosować przepisy o fałszywych zeznaniach do osoby składającej fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania takiego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. To właśnie ta konstrukcja obejmuje nieprawdziwe oświadczenia majątkowe. Warunkiem odpowiedzialności jest umyślność - nieświadomy błąd lub omyłka co do zasady nie wyczerpują znamion przestępstwa.

Kiedy można uniknąć lub złagodzić karę

Kodeks karny przewiduje mechanizmy łagodzące. Po pierwsze, w określonych sytuacjach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Po drugie, art. 233 § 1a KK przewiduje łagodniejszy typ (od 3 miesięcy do 5 lat) m.in. wtedy, gdy sprawca składa fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością grożącą jemu samemu lub najbliższym. Istotne jest też sprostowanie nieprawdy zanim zostanie ona wykorzystana, ponieważ może wpłynąć na ocenę sprawy. Adwokat pomaga ustalić, które z tych instytucji znajdują zastosowanie.

Rola adwokata i strategie obrony

Obrona w takich sprawach zwykle koncentruje się na stronie podmiotowej, czyli na wykazaniu, że nie było zamiaru wprowadzenia w błąd. Adwokat analizuje, czy rozbieżność wynikała z błędnej wyceny składnika majątku, niejasnych instrukcji co do formularza czy zwykłej omyłki rachunkowej. Kwestionuje też wiarygodność i sposób uzyskania dowodów oskarżenia oraz dba o zachowanie tajemnicy adwokackiej. Równolegle doradza, jak prawidłowo wypełniać przyszłe oświadczenia, aby uniknąć powtórzenia błędu. Samodzielna obrona jest możliwa, ale ze względu na surowe zagrożenie karą i złożoność przepisów ryzykowna.