Wyłudzenie kredytu (art. 297 KK) - jak wygląda obrona?

Tak zwane wyłudzenie kredytu to przestępstwo opisane w art. 297 Kodeksu karnego. Karze podlega ten, kto w celu uzyskania kredytu, pożyczki, gwarancji, dotacji, subwencji lub zamówienia publicznego przedkłada podrobione, przerobione, poświadczające nieprawdę albo nierzetelne dokumenty bądź nierzetelne pisemne oświadczenia dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego. Cechą tego czynu jest to, że dla odpowiedzialności karnej nie jest konieczne powstanie szkody po stronie banku - przestępstwo ma charakter formalny i jest dokonane już w chwili przedłożenia nieprawdziwego dokumentu lub oświadczenia.

Znamiona przestępstwa z art. 297 KK

Aby przypisać sprawcy odpowiedzialność, oskarżenie musi wykazać kilka elementów. Po pierwsze, działanie w jednym z celów wymienionych w ustawie (np. uzyskanie kredytu czy pożyczki). Po drugie, przedłożenie dokumentu podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego, lub złożenie nierzetelnego pisemnego oświadczenia. Po trzecie, że dokument lub oświadczenie dotyczyło okoliczności o istotnym znaczeniu dla decyzji kredytowej. Po czwarte, umyślność - sprawca musi działać z zamiarem bezpośrednim, w opisanym wyżej celu. Brak choćby jednego z tych elementów podważa zasadność zarzutu.

Rola zamiaru i typowe linie obrony

Ponieważ czyn z art. 297 § 1 KK można popełnić wyłącznie umyślnie i w określonym celu, kluczowa dla obrony jest kwestia świadomości sprawcy. Skuteczne linie obrony koncentrują się zwykle na wykazaniu, że oskarżony nie wiedział o nierzetelności dokumentu (np. opierał się na zaświadczeniu wystawionym przez osobę trzecią), że dane oświadczenie nie dotyczyło okoliczności istotnej dla decyzji banku, albo że dokument w rzeczywistości odpowiadał stanowi faktycznemu. Pomocna bywa również analiza, czy w ogóle doszło do przedłożenia dokumentu w rozumieniu ustawy. Każdą z tych okoliczności należy poprzeć dowodami - dokumentacją finansową, korespondencją, niekiedy opinią biegłego.

Kary i instytucja czynnego żalu

Przestępstwo z art. 297 § 1 KK zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Istotne znaczenie ma art. 297 § 3 KK, który przewiduje niepodleganie karze: sprawca nie podlega karze, jeżeli przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia uzyskanego na podstawie czynu, zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego albo zrezygnował z dotacji lub zamówienia publicznego. To realna ścieżka uniknięcia odpowiedzialności, dlatego tak ważne jest jak najwcześniejsze skonsultowanie sprawy z obrońcą.