Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności – kiedy sąd jej udziela i jak pomaga adwokat?

Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności to instytucja prawa karnego wykonawczego, która pozwala skazanemu czasowo wyjść z zakładu karnego, a po jej zakończeniu wrócić do odbywania reszty kary. Nie jest to ułaskawienie ani skrócenie kary – to wyłącznie czasowe wstrzymanie jej wykonywania z ważnych powodów. Reguluje ją art. 153 Kodeksu karnego wykonawczego. O przerwie orzeka sąd penitencjarny, a dobrze przygotowany wniosek z udziałem adwokata znacząco zwiększa szansę na pozytywne rozstrzygnięcie.

Kiedy sąd musi, a kiedy może udzielić przerwy

Kodeks rozróżnia dwie sytuacje. Przerwa obligatoryjna (sąd ma obowiązek jej udzielić) dotyczy przypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie kary – odsyła do przesłanek odroczenia z art. 150 kkw. Przerwa fakultatywna (sąd może jej udzielić) przysługuje, gdy przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste, na przykład konieczność opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, sytuacja losowa w gospodarstwie domowym czy potrzeba załatwienia istotnych spraw życiowych, których nie da się rozwiązać z zakładu karnego. Każdy taki powód trzeba udokumentować – samo twierdzenie nie wystarczy.

Wniosek, opłata i procedura

Wniosek o przerwę składa się do sądu penitencjarnego, w którego okręgu skazany odbywa karę. Wniosek może złożyć sam skazany, jego obrońca, a także dyrektor zakładu karnego. Od wniosku pobiera się opłatę w wysokości 60 złotych. Do wniosku należy dołączyć dowody uzasadniające przerwę – dokumentację medyczną, zaświadczenia, oświadczenia. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu; czas oczekiwania zależy od obciążenia danego sądu i nie jest sztywno określony ustawą. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie – termin na jego wniesienie wynosi co do zasady 7 dni od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia.

Ograniczenia czasowe i ponowny wniosek

Najważniejsze ograniczenie wynika z art. 153 § 3 kkw: kolejnej przerwy nie można udzielić przed upływem roku od dnia zakończenia poprzedniej przerwy i powrotu skazanego do zakładu karnego. Wyjątkiem jest choroba psychiczna, inna ciężka choroba skazanego albo inny wypadek losowy – wtedy roczny okres oczekiwania nie obowiązuje. Co istotne, jeżeli przerwy w wykonaniu kary trwały łącznie co najmniej rok, sąd może warunkowo zwolnić skazanego na zasadach z art. 155 kkw (przy spełnieniu pozostałych warunków). Skazany powinien też pamiętać, że po upływie przerwy ma obowiązek terminowo wrócić do zakładu karnego – niestawiennictwo bez usprawiedliwienia rodzi poważne konsekwencje.