Czym zajmuje się prawnik w sprawach błędów medycznych i nadużyć w ochronie zdrowia?

Sprawy „przestępstw w ochronie zdrowia” w Polsce nie tworzą jednej kategorii. Co innego błąd medyczny prowadzący do szkody pacjenta, co innego wyłudzenie środków publicznych od Narodowego Funduszu Zdrowia, a jeszcze co innego odpowiedzialność zawodowa lekarza przed sądem lekarskim. Każdy z tych obszarów rządzi się odrębnymi przepisami, dlatego prawnik najpierw ustala, w którym reżimie toczy się sprawa: cywilnym, karnym czy dyscyplinarnym.

Błąd medyczny – odpowiedzialność cywilna i karna

Pacjent poszkodowany wskutek nieprawidłowego leczenia może dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego (art. 415 KC – odpowiedzialność za czyn niedozwolony, art. 444 i 445 KC – naprawienie szkody na osobie i zadośćuczynienie). Po stronie karnej w grę wchodzi m.in. nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 KK), ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156 KK) lub narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku (art. 160 KK). Kluczowe jest wykazanie błędu (niezgodności z aktualną wiedzą medyczną) oraz związku przyczynowego między błędem a szkodą, co zwykle wymaga opinii biegłego.

Oszustwa i nadużycia w systemie ochrony zdrowia

Rozliczanie świadczeń, które nie zostały udzielone, fałszowanie dokumentacji medycznej czy zawyżanie kosztów to czyny ścigane karnie. W zależności od okoliczności mogą być kwalifikowane jako oszustwo (art. 286 KK), poświadczenie nieprawdy w dokumencie (art. 271 KK) albo – przy szkodzie w mieniu publicznym dużej wartości – jako przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. NFZ prowadzi własne kontrole i może żądać zwrotu nienależnie wypłaconych środków oraz nakładać kary umowne wynikające z umowy o udzielanie świadczeń.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza

Niezależnie od postępowania cywilnego i karnego lekarz odpowiada zawodowo przed rzecznikiem i sądami lekarskimi izb lekarskich na podstawie ustawy o izbach lekarskich. Sąd lekarski może orzec kary od upomnienia po zawieszenie, a nawet pozbawienie prawa wykonywania zawodu. Prawnik reprezentujący personel medyczny dba o zachowanie praw obwinionego w tym postępowaniu, a reprezentujący pacjenta – o prawidłowe zgłoszenie sprawy i zabezpieczenie dokumentacji.