Czym zajmuje się prawnik od przestępstw przeciwko własności intelektualnej?

Naruszenie praw autorskich, podrabianie znaków towarowych czy nielegalne wprowadzanie do obrotu cudzych produktów to nie tylko spór cywilny o odszkodowanie. W wielu sytuacjach polskie prawo traktuje takie działania jako przestępstwa zagrożone karą grzywny, a nawet pozbawienia wolności. Prawnik specjalizujący się w tej dziedzinie pomaga zarówno twórcom i firmom dochodzącym swoich praw, jak i osobom, którym postawiono zarzuty. Doradza, przygotowuje pisma, reprezentuje klienta przed sądem i współpracuje z organami ścigania w sprawach karnych.

Jakie czyny są karalne

Ochrona własności intelektualnej w polskim prawie karnym opiera się na dwóch głównych aktach. Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych penalizuje m.in. przywłaszczenie autorstwa (plagiat), rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia oraz nielegalne zwielokrotnianie utworów w celu rozpowszechniania (art. 115-118a). Z kolei ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej chroni znaki towarowe, patenty i wzory - art. 305 typizuje obrót towarami oznaczonymi podrobionym znakiem towarowym, a inne przepisy karne tej ustawy dotyczą m.in. naruszania prawa ochronnego na znak. Zależnie od czynu i jego skali odpowiedzialność może mieć charakter wykroczenia lub przestępstwa.

Co robi prawnik w praktyce

Rola pełnomocnika jest dwustronna. Po stronie pokrzywdzonego prawnik ocenia, czy doszło do naruszenia, gromadzi dowody (zrzuty ekranu, próbki towaru, opinie biegłych), kieruje wezwanie do zaprzestania naruszeń oraz składa zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa lub prywatny akt oskarżenia, jeśli czyn jest ścigany z oskarżenia prywatnego. Po stronie oskarżonego buduje linię obrony - kwestionuje istnienie znamion przestępstwa, wykazuje brak winy umyślnej czy działanie w granicach dozwolonego użytku. W obu przypadkach często prowadzi też równolegle postępowanie cywilne o zaniechanie naruszeń i odszkodowanie.

Postępowanie karne a postępowanie cywilne

Warto rozróżnić dwie ścieżki. Postępowanie karne służy ukaraniu sprawcy i prowadzą je prokuratura oraz sąd karny - tu prawnik reprezentuje pokrzywdzonego jako oskarżyciela posiłkowego albo broni oskarżonego. Ścieżka cywilna pozwala dochodzić zaprzestania naruszeń, usunięcia ich skutków oraz odszkodowania lub wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Sprawy o naruszenie praw własności intelektualnej rozpoznają od 2020 r. wyspecjalizowane sądy własności intelektualnej. Obie drogi można prowadzić jednocześnie, a wybór strategii zależy od celu klienta - ukarania sprawcy, szybkiego zatrzymania naruszeń czy odzyskania pieniędzy.