Jakie są konsekwencje naruszenia tajemnicy zawodowej?

Tajemnica zawodowa chroni informacje, które dana osoba uzyskała w związku z wykonywaniem zawodu. Dotyczy to między innymi adwokatów, radców prawnych, lekarzy, notariuszy czy pracowników instytucji finansowych. Naruszenie tej tajemnicy może pociągnąć za sobą odpowiedzialność karną, cywilną, a w przypadku zawodów zaufania publicznego także dyscyplinarną. Zakres obowiązku i konsekwencji zależy od konkretnego zawodu i przepisów szczególnych.

Odpowiedzialność karna - art. 266 Kodeksu karnego

Podstawowym przepisem karnym jest art. 266 § 1 Kodeksu karnego. Stanowi on, że kto wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przestępstwo to jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Odrębne, surowsze regulacje dotyczą ujawnienia tajemnicy państwowej oraz danych chronionych przepisami szczególnymi.

Tajemnica adwokacka i radcowska oraz odpowiedzialność dyscyplinarna

Adwokat jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej - obowiązek ten wynika z art. 6 ustawy Prawo o adwokaturze i jest nieograniczony w czasie. Analogiczny obowiązek tajemnicy radcowskiej przewiduje ustawa o radcach prawnych. Naruszenie tych obowiązków stanowi przewinienie dyscyplinarne, za które grożą kary dyscyplinarne - od upomnienia i nagany, przez karę pieniężną i zawieszenie w wykonywaniu zawodu, aż po wydalenie z adwokatury (pozbawienie prawa do wykonywania zawodu). Tajemnica adwokacka jest chroniona także procesowo: co do zasady adwokat nie może być przesłuchany jako świadek na okoliczności objęte tajemnicą obrończą.

Odpowiedzialność cywilna i tajemnica przedsiębiorstwa

Niezależnie od sankcji karnych i dyscyplinarnych, osoba poszkodowana naruszeniem tajemnicy może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność kontraktowa lub deliktowa). Jeśli naruszenie dotyczy tajemnicy przedsiębiorstwa, zastosowanie znajduje ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która pozwala żądać m.in. zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, złożenia oświadczenia, naprawienia szkody oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Terminy przedawnienia roszczeń wynikają z odpowiednich ustaw i należy je ustalać indywidualnie.