Jakie są konsekwencje naruszenia tajemnicy zawodowej przez kancelarię prawną?

Kancelaria prawna pracuje na zaufaniu i na informacjach, których ujawnienie może wyrządzić klientowi poważną szkodę. Naruszenie obowiązku zachowania poufności rodzi w polskim prawie odpowiedzialność na trzech płaszczyznach: karnej (art. 266 k.k. oraz przepisy o tajemnicy przedsiębiorstwa), cywilnej (odszkodowanie) oraz zawodowej (dyscyplinarka adwokata lub radcy prawnego). Warto rozróżnić pojęcia - czym innym jest tajemnica zawodowa pełnomocnika, czym innym tajemnica przedsiębiorstwa klienta, a jeszcze czym innym informacje niejawne państwa.

Tajemnica adwokacka i radcowska

Adwokat jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (art. 6 Prawa o adwokaturze); analogiczny obowiązek ciąży na radcy prawnym (art. 3 ustawy o radcach prawnych). Tajemnica ta jest co do zasady nieograniczona w czasie i obejmuje także osoby współpracujące z kancelarią. Jej naruszenie skutkuje przede wszystkim odpowiedzialnością dyscyplinarną przed sądem dyscyplinarnym samorządu zawodowego - od upomnienia, przez zawieszenie, aż po wydalenie z adwokatury lub pozbawienie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Odpowiedzialność karna - art. 266 k.k.

Artykuł 266 § 1 k.k. przewiduje, że kto wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą lub działalnością, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Surowszą odpowiedzialność (do 3 lat) art. 266 § 2 k.k. wiąże z ujawnieniem przez funkcjonariusza publicznego informacji niejawnej o klauzuli 'zastrzeżone' lub 'poufne' albo informacji uzyskanej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, której ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes. Ujawnienie informacji niejawnych o wyższych klauzulach reguluje art. 265 k.k.

Tajemnica przedsiębiorstwa i ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Jeśli ujawnione informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa klienta, zastosowanie znajduje ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Art. 18 tej ustawy daje pokrzywdzonemu roszczenia cywilne: o zaniechanie niedozwolonych działań, usunięcie skutków, złożenie oświadczenia (np. przeprosin), naprawienie szkody na zasadach ogólnych oraz wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Art. 23 przewiduje zaś odpowiedzialność karną za bezprawne ujawnienie lub wykorzystanie tajemnicy przedsiębiorstwa - grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2. Roszczenia cywilne z tej ustawy przedawniają się z upływem 3 lat.

Jak chronić poufność w praktyce

Kancelaria powinna wdrożyć realne środki: jasne polityki poufności i dostępu do akt, umowy o zachowaniu poufności (NDA) z personelem i podwykonawcami, bezpieczne przechowywanie danych, szyfrowanie oraz regularne szkolenia. Warto pamiętać, że brak pisemnej umowy o poufności nie zwalnia z obowiązku ochrony informacji - dla adwokatów i radców wynika on wprost z ustaw samorządowych, a dla tajemnicy przedsiębiorstwa z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Dobre procedury są zarazem najlepszą ochroną reputacji, której odbudowa po wycieku bywa długa i kosztowna.