Co grozi za nękanie mailowe i jak reagować na oskarżenie?

Uporczywe wysyłanie niechcianych, niepokojących wiadomości e-mail może wypełniać znamiona przestępstwa nękania (stalkingu) z art. 190a Kodeksu karnego. Jeżeli zostałeś o to oskarżony albo doświadczasz takiego zachowania, warto znać definicję prawną tego czynu, grożące kary i tryb postępowania. Poniżej wyjaśniamy to na gruncie polskiego prawa karnego.

Kiedy nękanie mailowe jest przestępstwem

Zgodnie z art. 190a § 1 KK karalne jest uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, jeżeli wzbudza ono u pokrzywdzonego uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jego prywatność. Wiadomości e-mail mogą stanowić formę takiego nękania, jeśli są powtarzalne i obiektywnie uciążliwe. Kluczowe są dwa elementy: uporczywość (a więc powtarzalność i nastawienie sprawcy) oraz skutek w postaci uzasadnionego poczucia zagrożenia lub naruszenia prywatności. Jednorazowa, choćby nieuprzejma wiadomość zwykle nie wyczerpuje tych znamion.

Jakie kary przewiduje art. 190a KK

Typ podstawowy z art. 190a § 1 KK zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (po nowelizacji obowiązującej od 2020 r. zaostrzono sankcję; wcześniej było to do 3 lat). Surowszą odpowiedzialność przewiduje art. 190a § 3 KK, gdy następstwem nękania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie – wówczas grozi kara pozbawienia wolności od lat 2 do 12. Ze względu na zmiany przepisów warto każdorazowo zweryfikować aktualne brzmienie ustawy, bo zagrożenie karą zależy od daty czynu.

Tryb ścigania i prawa stron

Ściganie przestępstwa z art. 190a § 1 i § 2 KK następuje na wniosek pokrzywdzonego, natomiast czyn z § 3 (gdy doszło do targnięcia się na życie) ścigany jest z urzędu. W postępowaniu karnym to oskarżenie musi udowodnić winę – obowiązuje domniemanie niewinności (art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego), a oskarżony ma prawo odmowy składania wyjaśnień i prawo do obrony (art. 6 KPK), w tym do korzystania z pomocy obrońcy. Pokrzywdzony powinien zabezpieczyć dowody: treść wiadomości, daty, nagłówki, ewentualne zrzuty ekranu.

Jak reagować na oskarżenie

Po otrzymaniu wezwania, zawiadomienia o podejrzeniu lub pisma z żądaniem zaprzestania kontaktu rozsądne jest: dokładne zapoznanie się z treścią zarzutu, zaprzestanie dalszej korespondencji z osobą zgłaszającą, zabezpieczenie własnych dowodów (pełnej korespondencji obrazującej kontekst) oraz konsultacja z adwokatem lub radcą prawnym. Jeżeli oskarżenie jest bezpodstawne, można rozważyć ochronę dóbr osobistych, jednak ocena zasadności ewentualnych roszczeń wzajemnych powinna nastąpić po analizie konkretnej sprawy.