Co grozi za nękanie przez internet (cyberstalking)?

Uporczywe nękanie drugiej osoby przez internet, media społecznościowe czy komunikatory nie jest tylko nieprzyjemnym zjawiskiem towarzyskim, lecz przestępstwem ściganym przez polskie prawo. Tak zwany cyberstalking mieści się w znamionach przestępstwa stalkingu opisanego w art. 190a Kodeksu karnego. Dla ofiary oznacza to konkretne narzędzia ochrony, a dla sprawcy realną odpowiedzialność karną i cywilną.

Nękanie w internecie jako przestępstwo stalkingu (art. 190a KK)

Art. 190a § 1 Kodeksu karnego penalizuje uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, które wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. Przepis nie wymaga, by nękanie odbywało się osobiście — obejmuje też zachowania w przestrzeni cyfrowej: zalewanie wiadomościami, śledzenie aktywności, groźby, obraźliwe komentarze czy publikowanie treści naruszających prywatność. Kluczowe są dwie cechy: uporczywość (powtarzalność, ciągłość działania) oraz wywołanie u pokrzywdzonego uzasadnionego poczucia zagrożenia lub udręczenia.

Jakie kary grożą sprawcy

Po nowelizacji obowiązującej od 2020 r. sankcje za stalking zostały zaostrzone. Przestępstwo z art. 190a § 1 KK zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Surowiej karane jest podszywanie się pod inną osobę w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej (art. 190a § 2) — tu również grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat. Jeżeli następstwem nękania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 15 lat (art. 190a § 3). Co do zasady ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, jednak w typie kwalifikowanym z § 3 ściganie odbywa się z urzędu.

Jak ofiara może się bronić i zabezpieczyć dowody

Najważniejszym krokiem jest zabezpieczenie dowodów. Należy wykonać zrzuty ekranu wiadomości, komentarzy i profili, zapisać adresy URL, daty oraz dane nadawcy. Tak zgromadzony materiał stanowi podstawę zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, które składa się na policji lub w prokuraturze. Niezależnie od postępowania karnego pokrzywdzony może dochodzić ochrony dóbr osobistych na drodze cywilnej (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego), żądając zaniechania naruszeń, usunięcia treści, przeprosin oraz zadośćuczynienia. W przypadku publikacji nieprawdziwych, zniesławiających treści w grę może wchodzić również zniesławienie (art. 212 KK) lub znieważenie (art. 216 KK).