Jakie są kary za nękanie telefoniczne w Polsce?

Uporczywe, niechciane telefony, które wzbudzają u Ciebie poczucie zagrożenia lub istotnie naruszają Twoją prywatność, to nie tylko uciążliwość. W polskim prawie takie zachowanie kwalifikuje się jako tzw. stalking i jest przestępstwem ściganym na podstawie art. 190a Kodeksu karnego. Kluczowe są dwie cechy: uporczywość (powtarzalność zachowań) oraz wywołanie u pokrzywdzonego uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, albo istotne naruszenie jego prywatności.

Co mówi art. 190a Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 190a § 1 KK kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Próg dolny i górny zostały zaostrzone nowelizacją z 31 marca 2020 r. Wcześniej za podstawowy typ stalkingu groziło do 3 lat pozbawienia wolności. Surowszej karze (od roku do 10 lat) podlega sprawca, którego czyn doprowadził pokrzywdzonego do targnięcia się na własne życie (art. 190a § 3 KK). Przestępstwo to ściga się na wniosek pokrzywdzonego, z wyjątkiem typu kwalifikowanego z § 3, ściganego z urzędu.

Jakie kary realnie orzekają sądy

Choć ustawowe maksimum wynosi 8 lat pozbawienia wolności, w praktyce sądy rzadko orzekają kary izolacyjne w górnych granicach. W typowych sprawach o nękanie telefoniczne częściej zapadają kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania, kary ograniczenia wolności (prace społeczne) lub grzywny, a wymiar kary zależy od stopnia winy, intensywności nękania i skutków dla pokrzywdzonego. Sąd może też orzec środki karne takie jak zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym czy zakaz zbliżania się (art. 41a KK). Niezależnie od postępowania karnego ofiara może dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na drodze cywilnej.

Jak udokumentować nękanie i gdzie zgłosić

Skuteczność postępowania zależy od dowodów. Warto prowadzić chronologiczny rejestr połączeń (data, godzina, numer, treść), zachowywać bilingi, zrzuty ekranu, nagrania głosowe poczty oraz wiadomości SMS i z komunikatorów. Stalking obejmuje również nękanie drogą elektroniczną, dlatego dowody z mediów społecznościowych są tak samo istotne jak połączenia głosowe. Zawiadomienie o przestępstwie można złożyć na policji lub w prokuraturze, pisemnie lub ustnie do protokołu. Przy uporczywym zagrożeniu zdrowia lub życia warto rozważyć także wniosek o zastosowanie środka zapobiegawczego wobec sprawcy.